داوید بلاکئر / چئویرن: بولنت آکداغ
بوسینسس وئئک درگیسی کئچن ساییسی نین باشلیغیندا شؤیله دییوردو: " وئریملیلیک قارانتی - اولمازسا مفته تعمیر ائدریز " . ایلکؤنجه یئنی بیر اورونه عاید بیر قارانتی رَکلامی کیمی گؤرونمکتئیدی بو ساتیرلار. اوخومایا بیراز داها داوام ائدینجه بو اورونون اؤزو داها آچیق اولاراق اورتایا چیخدی: " اؤنوموزده کی ییلدان اعتیبارن ل.ا.لیسه سی ماذونلاری قارانتی قاپسامیندادیر. " بوراداکی " اورون " لوس آنگلس بیرلشیک اوخوله بیرلیگینه عاید 640.000 اؤیرنجیدن باشقاسی دئییلدیر. ماذون اولمالارییلا، ایشوئرنلره ایش دونیاسی نین گرَکدیردیگی تمله بئجریلره صاحیب اولدوکلاری نین قارانتیسی وئریلییور. اگر ایلاندا بلیرتیلدیغی کیمی ، گرَکن تمله بئجریلره اولاشامییورلارسا اوخوله طرفیندن تاماملاما ائییتیمینه آلینماق اوزئره گئری چاغریلاجاقلاردیر.
شو آنداکی ائییتیم رَفورمو سؤیله می آچیسیندان باخارساق بیزی ان چوخ شوک ائدن شئی، اؤیرنجیلرین، بو شکیلده قارانتی قاپسامینا آلینمالارینا هئچ ده شاشیرمامالاریدیر. اورون یا دا " اینسان قایناغی " اولاراق " اؤیرنجی " ، ائییتیم و ایشباشی ائییتیمی یولویلا آلمانلار یا دا ژاپونلار ایله اولان رقابتیمیزده بیزی باشارییا گؤتوره جک سورَچ اولاراق گؤرولمکتئدیر. بو قاوراملار ائییتیمین اولمازسا اولماز اونسورلاری اولاراق سونولماقدادیر. بو گؤروشون ساوونوجولاری اوخوله بوتچئلرینی آزالتان، اوخوللاری قاپاتان یا دا آدالتسیزلیکلری هوشگؤرن کیشیلرله زیتلاشماقدادیرلار. اسکیدن اینسانلار چوجوکلاری نین یا دا کندیلری نین ائییتیملری نین گلجکده کی ایشلریندن داها اؤنملی اولدوغونو سؤیله ردی. آنجاق شیمدیلرده بو قونولار قونوشولماماقدادیر بیل...
بوگونلرده سؤزو ائدیلن " وئریملیلیک (ائتکیلیلیک) کولتو " ائییتیمجیلریمیز طرفیندن یوکسک سسله کینانماقدادیر. بونون ندنی گئنه للیکله بو تور بیر ائییتیمین دئموکراتیک و سوسیاله دَیَرلری اؤرسلییجی بیر ایشلو گؤرمه سی و ائییتیمین ان تملده کی آماجی نین گئری پلاندا قالدیغی نین دوشونولمه سیدیر. بو ائلشدیری نین آماجی؛ ائییتیمی بیربیرینه باغلی و ائشیت داورانان بیر توپلولوک یاراتما آماجینی گئرچکلشدیرمک ایچین بو تور سیغلیکلارا قارشی ساوونماق، شکلینده آنلاشیلابیلیر. بؤیله بیر هارَکئتین دوغرو کولواردا ایلرلدیگینده همفیکیر اولسام دا، بو ائلشدیری ائییتیم دنئییمینی، ایچئردیغی زئنگین ایچئریکدن سویوتلاماق ائتکیسینی گؤسترمکتئدیر. بونو گؤسترمک ایچین تارتیشمایی بیرچوخ کیشی نین اسکی مودا، دار کافالیلیک اولاراق دوشوندوغو بیر یؤنه چکمک ایستییوروم. بو دا ائییتیمین کندیسیندن باشقا هئچ بیر شئیله آچیقلاناماز اولماسیدیر؛ دیگر بیر دئییشله ائییتیمین ایچسله اولاراق تک باشینا دَیَرلی اولدوغو دوشونجئسیدیر. بو نه ائقونومیک رَفاهین نه توپلومون نه ده دئموکراسی نین اؤنملی اولمادیغی آنلامینا گلمز. بو سادجه ان آزیندان ائییتیمین بیر بؤلومونون، اورَتتیغی اورونلر، یئتیشدیردیگی اینسانلاردان دولایی دئییله سادجه کندینه اؤزگو ندنلردن دولایی دَیَرلی اولدوغونون وورقولانماسیدیر. آما عینی زاماندا بو، بؤیله بیر باخیش آچیسینی قایبتمه نوکتاسیندا اولدوغوموزو دا گؤستریر. ان آزیندان بونا گرَکسینیمیمیز گیتتیکچه داها آرتماقدادیر. آنجاق بو گؤروش ایدئالیستیک، داها کؤتوسو رَعکسییونئر اولاراق آدلاندیریلما تهلوکه سی اولماقسیزین پولیتیک باغلامدا ناسیل دیله گتیریله بیلیر ؟
منیم بو سورویا یانیتیم، قارشیلیقلی دییالوقو تمله آلان بیر هومانیزم اولوشدورمایا یؤنه لیکدیر. بونون تمللرینی هانس-گئورگ گادامئر’ین فلسفی هرمنئوتیگینده بولویوروز، کی بو، اسکی بیر ائییتیم ایدئالی نین یئنی ساوونوسودور. گادامئر’ین یازیلاری ائییتیمی یالنیزجا " یارارجی " آچیدان گؤرنلره یؤنه لیکدیر. آیریجا گادامئر، ائییتیمی کندی اؤزئله (یا دا قوللکتیف) آماچلاریمیزا هیزمت ائدر بیر سیسته م اولاراق گؤردوغوموزده - بو آماچلار ایستر یگی ایسترسه کؤتو اولسون - ایشین اساسینی قاچیردیغیمیزی سؤیله ر. عینی باخیش آچیسییلا، ائییتیمین بیزی قوللاندیغینی سؤیله مک داها دوغرو اولور. سونوچ اولاراق، ائییتیمی اولماسی گرَکن یؤرونگئدن چیخاردیغیمیزدا، ائییتیم بیزیم ائلیمیزدن قاچار.
گادامئر’ه گؤره، بیر اینسانی یا دا متنی " آنلاما " تومویله یوروما دایالیدیر. هر نه اولورسا اولسون " آنلاما " هئیدئگگئر’ین سؤیله دیغی کیمی " هرمنئوتیک دؤنگو " ایچینده گئرچکلشیر. بو، فورماله مانتیک طرفیندن ائلشدیریلن کیسیر بیر دؤنگو دئییلدیر. هرهانگی بیر آنلاما دورومو ایچین بیر اؤن کوشولدور؛ بو دؤنگو اورَتکندیر. بیر اوخوما متنیندن آنلام چیخارتماق ایچین هر زامان بوتوندن پارچایا گیدیلیر. " بوتون " دنیلن؛ متنین یازیلدیغی دیل، باغلی اولدوغو ائدبی آخیم، تاریخی دؤنم، یازارین یاشام کوشوللاری، وب. اولابیلیر. بو " بوتون " ، " پارچا " نین اوزئرینده اولدوغو زمیندیر. سؤزجوکلر، یازارین یاشامی نین بیر کسیتی، وب. ایسه پارچایی اولوشدورور. بیزه یاردیمجی اولان بیر باشقا بنزئر قونو دا، بیر جوملده موغلاک بیر سؤزجوغو آنلاماقلا ایلگیلیدیر. اگر سؤزجوغون آنلامی آچیق دئییلسه، آنلامی داها گئنیش بیر چئرچئوه ایچینده آرانیر. پارچانین (سؤزجوک) یئنی اؤیرنیلن آنلامی بوتونون (جومله) آنلامینی دستکلیئجک شکیلده دَییشیر. هئچ بیرشئی بو بوتون-پارچا چئوریمی نین دیشیندا قالماز؛ سؤزلوکلر بیله سؤزجوکلری دیگر سؤزجوکلرله باغداشدیران یاپیتلاردیر.
گادامئر، اورتا چاغدا اینجیل’ین آچیقلانماسینا قدر گیدن بو اسکی یوروملاما گلنگینی آلمیش و سادجه کوتسال متینلرین یوروملاماسییلا سینیرلی بوراخمامیشدیر. بو بوتوندن پارچایا گیدن تمله یاپی نین، هرشئیی –بو؛ ایستر بیر متین، ایستر بیر دوغاله اولای، ایستر بیر اینسان اولسون – آنلامایا یؤنه لیک اولدوغونو ساولاماقدادیر. اینسانلار آراسینداکی قارشیلیقلی آنلاما ایله اینجیله آچیقلامالاری گلنگی آراسیندا ان آزیندان بیر اورتاق نوکتا بولونماقدادیر. پوتانسییئله اولاراق وئریملی بیر یوروملاما دؤنگوسو اولوشدورماق ایچین کیشی متنه یا دا اینسانا بللی بیر جؤمئرتلیکله یاخلاشمالی و اونا کئچیجی بیر گئرچکلیک تانیمالیدیر. اگر متین یا دا اینسان یانلیش اولاراق بیلینییورسا چوخ فرقلی بیر آنلاما تورو دوغار؛ کیشی سؤیله نئن گئرچکلیغه اعتیبار ائتمز، بونون یئرینه، یانلیشلیغین ندنلرینه، " سؤیله یه نین " آماچلارینا، وب. اوداکلانیر؛ کئچیجی گئرچکلیک وارساییمی، یوروملاییجییی، اولایین کندیسیندن قونونون اؤزوندن اوزاقلاشدیریر. بو دورومدا متین یا دا اینسان آنلاما دؤنگوسونو اولوشدوراماز. بونون یئرینه، یازیلان یا دا سؤیله نئن شئی ایچین یورومجونون کندی یارقیسی و اؤنیارقیسی اولوشور.
گادامئر بو دورومون آنلامایی انگللدیغینی سؤیله مکتئدیر. بیر آراشدیرما نه قدر زور اولورسا اولسون، اگر کیشی گئرچکدن آنلاماق ایستییورسا اؤن یارقیلارینی بیر کنارا بوراخمالی، متنه یا دا اینسانا دوغرولوق یوکلمه لی و هئچ اولمازسا ان باشدا باشقالارینا قارشی آچیق اولمالیدیر. آنجاق بو، کیشی نین کندی یارقیلارینی یوخ ائتمه سی آنلامینا گلمز، عکسینه، گادامئر کیشی نین باشقا بیرشئیی یارقیلارکن طرفسیز اولماسی گرکدیگینی سؤیله مه یه چالیشماقدادیر. گئرچکدن ده گادامئر’ه گؤره " آنلاما " باشقا بیریسی طرفیندن تامامن بویوندوروک آلتینا آلینما، دئمک دئییلدیر. یوروملاما، کیشی نین کندی گؤروشلرینی ائلیندن گلدیغینجه قوللاناراق متنه یا دا اینسانا یؤنه لیک تاویرلاریندا آچیق اولماسییلا ساغلانیر.
کیشی هم دیگری نین ایدیعالارینا آچیق هم ده کندی یارقیلاری قونوسوندا سسسیز و اونوتکان دئییلسه، بو هاسساس و گوچ دنگئیی ناسیل ساغلاماسی گرَکیر ؟ گادامئر بو دورومو، یگی روح و کؤتو روح آراسینداکی بیر دییالوگلا بتیملر. بو دییالوگ بیر اویونا بنزئر. بوراداکی نورماتیف اوتوریته نین (ویون)، تک تک اویونجولار اوزئرینده اؤنجئلیغی واردیر. اویون نه قدر واهشی و نه قدر زورلو اولورسا اولسون، اویون دونیاسینا گیرَرکن اویونجولار کندی اؤزنه له ایلگیلرینی بوراخیپ اویونا اوداکلانیرلار. اویون، ایدارَیی ائلینه آلیر؛ اویونجولارین ائفئندیسی اولور. آما وارولوشو دا اویونجولار سایه سیندئدیر. گئرچکده بو اویون، کندینه اؤزگو دینامیکلره صاحیب بیر بیلینچ ائتکینلیغی نین چکیجیلیگینه صاحیبتیر. اویونجولار بویوک بیر جیدییئتله کاتیلدیغیندا اویون سورَر. یالنیزجا اویونجو اولان بیری جیدی اولمایان بیریسی قارشیسیندا اوزون سوره توتوناماز و بؤیلجه اویونو دا اوینایامازلار.
سؤیله ندیگی کیمی اویون هم کندی اوزئرینده هم ده اویونجولار اوزئرینده بیر اوتوریتئیه صاحیبتیر. بیر پارادوکس کیمی گؤرونئبیلیر آما ائمین اولونوز کی، اویونجولار اویونو اویناماقدادیر. بازئن، بیری کندینی اویونا بوتونویله وئرمز؛ یانلیش بیر طرفتا اولمانین هاتالی وارساییمیدیر بو؛ بیرلیکته یوروملامانین کیییسیندا دولانان خیاللر بیریندن دیگرینه آدیم آدیم کئچئر... آما بیری اؤن-قاوراییشی یئنیدن سوردورمه لیدیر و بونو کسینلیکله یاپمالیدیر؛ بؤیلجه گئرچک ایدیعانین اؤزو ائش زامانلی اولاراق آچیلیرکن دیگری ایسه اؤنیارقیلاری نین ریسکینی یاشار.
گادامئر بو اویون اولایی نین اونتولوژیک آچیقلامایا بیر آناهتار اولوشدوردوغونو دوشونویور. یوروملاییجی دییالوگدا " هرمنئوتیک آنلاما " نسنسییله بیرلیکته وارولور. دیگر بیر دئییشل، یوروملاییجی بیلینجین یارقیلاری، نسنه نین یارقیلارییلا بئرابئر اویونا کاتیلینجا اورتاق بیر یاشام دیلی اورتایا چیکماقدادیر. بو سئمبولیک بولوشما آلانی هئگل’ین " تین " دییه بیلدیردیغی شئیدیر. بو " تین " کندیسینی " کولتور " یولویلا تانیر. داوید اینگرام بو سورَجی شؤیله تانیملییور:
گادامئر کولتورو، یوروملاییجی نین و گلنگین داها اوست دوزئیده بیر ائورنده بولوشتوکلاری سورَکلی بیر فوزیون اولاراق تانیملییور. بو فوزیون هم گلنگین مئساژینا اولاشمادا یورومجونون دارگؤروشلو یارقیلارینی انگللر، هم ده آناکرونیزملری اورتادان قالدیریر. ایکیلی بیر یادسیمانین سونوچلاری نین ایپتالینه ایلیشکین بیر هارَکئته باغلی اولاراق هم یوروملاییجی نین هم ده گلنگین دَییشدیریلمه سی سؤزقونوسودور.
هئگل’دن فرقلی اولاراق گادامئر، " تین " این کندینی بیلمه سی دئمک اولان موتلاک بیلگیگی بیر سون دوروم اولاراق وارسایماز. اونون دنئییم قاورامی هئگل’ینکیندن داها آچیق اوچلودور؛ داوام ائدن آشامالاردا کندینی گلیشدیرمز، بونون یئرینه کندینی یئنی دنئییملره داها آچیق بیر دوروما گتیریر. بو گادامئر ایچین ائییتیمین گئرچک آنلامیدیر. کولتور، هئچ بیتمئیئن بیر آچیقلیک سورَجی، گلجئغین سورَکلی بیر فوزیونودور. بو دا، ایدئاله اؤیرنمنین هئچ بیتمئیئجئغی بیر دییالوگلا گئرچکلشیر.
گادامئر " گئرچک و یؤنته م " آدلی کیتابی نین سونسؤزونده، " سورَکلی بیر دییالوگ هئچ بیر زامان بیر بیتیشه ایزین وئرمز؛ سون سؤزو سؤیله مه سی گرکدیگینی دوشونئن کیشی، ایلتیشیم بئجریسی ضاییف بیر هرمنئوتیستیکدیر " دییور. گئرچکدن ائییتیملی بیر هرمنئوتیستیک، کسینلیکله دوگماتیک اولمایان بیردیر و " دنئییم " این یالنیزجا دنئییمین کندیسینده اولدوغو دوشونجئسینه هر زامان آچیق بیر کیشیدیر. بؤیله بیر کیشی ائییتیمین دیگر اینسانلارلا اولان ایلیشکیدن کئچتیغینی بیلیر و کندیسینی بونا هر زامان آچیق توتار. ائییتیملی کیشی دییالوگا او قدر آچیخدیر کی، سادجه باشقا بیری نین اولماسی بیله اونون اؤنیارقیلارینی کیرار و باخیش آچیسینی گلیشدیریر.
گادامئر کولتور قاورامینی داها سوموتلاشدیرماق ایچین بونون، یورومجو و گلنک آراسیندا کئچن بیر دییالوگ اولدوغونو سؤیله ویور. اؤیرَتمن و اؤیرنجی کیمی بیرَیلرین هر دورومدا بیر تور آلیش-وئریش ایلیشکیسی ایچینده اولماسی گرکدیگینی سؤیله مییور. تاریخسله بیر قونویو پایلاشماق، کیشی نین، گلنگی بیری نین یا دا دیگری نین فیکری اولاراق آلگیلاماسی آنلامینا گلمئمکتئدیر. دیلده اولوشان بو گلنک؛ یاپیجی، گؤزدن کئچیریجی و قورویوجو دییالوگ، " کولتور " او اورتایا چیخارتماقدادیر. بو دا فلسفی هرمنئوتیگین نورماتیف بویوتونو اولوشدورور. باشقاسی حاققیندا دنئییم صاحیبی اولمانین ایلک چئشیدینی گادامئر " اینسان دوغاسی حاققیندا بیلگی " اولاراق تانیملییور. بو آشامادا کیشی چئورَسینده کی کیشیلرین بلیرگین داورانیشلارینی کئشفئدر و بونلاری باشقالارینا گئنه للر. داورانیشسال و بیلیشسله پسیکولوژیده کی سویوتلاما و تیپلمه پروژه لری بونا اؤرنک گؤستریله بیلیر. بونا یؤن وئرن وارساییم، داورانیشین یؤنلندیریله بیلیر اولماسیدیر. فلسفی هرمنئوتیک آچیسیندان باخیلیرسا بو دوروم سویوت دئونتولوژیک آنلام آچیسیندان یانلیش دئییلدیر. دیگر بیرچوخ ائییتیمجی ایله بیرلیکته گادامئر بؤیله بیر گئنه للمنین آهلاکی آچیدان یانلیش اولدوغونو سؤیله مک ایستییور. آنجاق ایستر آهلاکی اولاراق یانلیش اولسون ایستر آنلامایی انگللسین بو، سورگولانماسی گرَکن پئداگوژیک بیر دورومدور.
ایکینجی تیپ دنئییم ایسه ایستاتیستیکسله " اینسان دوغاسی بیلگیسی " قونوسوندا بیر ایلرلمه یه ایشارَت ائتمکدیر؛ ان آزیندان باشقاسی کندی باشینا بیر کیشی اولاراق آلگیلانیر. بو، کانتچی آلگیلامادا باشقا بیر شئی ایفاده ائتمکدن چوخ کندی ایچینده بیر آماچ اولاراق گؤرولور. آنجاق بو، دیگر کیشی نین ساوینا مئسافئلی دورماقدیر، چونکو بیری دیگری نین کندی وارولوشونون درینلیکلرینی زاتئن بیلدیغینی دوشونور. بو آشاغی یوکاری یوروملاما هئدئفی اولان بیری نین دیگری نین نییئتلرینی آنلامایا چالیشتیغی بیر دوروم اولاراق، تاریخی و بییوگرافیک یازیلاردا یاپیلماقدادیر.
هرمنئوتیک قاوراییشین ان اوست بیچیمی، اینسان دوغاسی نین ایستاتیستیکسله بیلگیسی نین آشیری نسنه للشدیریلمه سیندن و ائمپاتیک یا دا تاریخی بیلینجین آشیری اؤزنه للشدیریلمه سیندن قاچینیر. گادامئر بو دییالوقو و اونون " آچیقلیک یاپیسی " نی، پلاتون’ون دییالکتیغی و اونون تانیملامیش اولدوغو گئرچگین اوتانتیک و اوتانتیک اولمایان آچیقلانیشی آراسینداکی آییریم اوزئرینه اولوشدورموشدور. بونلاردان ایکینجیسی قونویا عاید صمیمی سورولار سورما یولویلا یاپیلیر؛ کیشیلر بیربیرلرینی آلداتما پئشینده دئییلدیر (دییالکتیک صنعتینی قوللانان بیریسی، بویوک اولاسیلیکلا، بو آلیشوئریشی سئیرَدنلرین گؤزونده داها کؤتو بیر دوروما دوشر). هرمنئوتیک دؤنگو، گلنگین جانلی بیر گؤرونومودور. یؤنه لینئن قونو و کیشی اوزئرینه ایلک بیلگی و اؤنیارقیلارلا، بو بیلگی و اؤنیارقیلارین کندیلریندن باشقا بیر شئیه دؤنوشتوکلری دوروم آراسینداکی آلیشوئریش بیر دییالوگ اولاراق تانیملانابیلیر.
قارشیلیقلی قونوشان کیشیلردن بکله نن شئی، آچیقلیک داورانیشیدیر. بو، سوکراتئس’ین " اؤیرنیلن جاهیللیک " قاورامینا بنزتیله بیلیر. بو شکیلده بیر دییالوگ ایله هم کندی نین هم ده قارشیداکی نین سینیرلیلیکلاری و عکسیکلیکلری بلیرلنئبیلیر. سورولار سوراراق قارشیداکی نین، بیلمئدیغی بیلینیر؛ کی بو کوشقونون ان اولومسوز بویوتودور. تام بو نوکتا کیشی نین و قارشیسینداکی نین قارشیلیقلی اولاراق بیربیرلرینی تانیمایا باشلادیغی نوکتادیر.
بیر دییالوگدا اورتاق بیر آنلاشما نوکتاسینا وارماق، بیرَیلرین تام بیر آنلاشمایا حاضیر اولدوکلارینی گؤستریر. اورتاق بیر دیله و یارقی’یا قارشیلیقلی اولاراق فیکیرلرین آچیقلانماسییلا واریلیر.
اورتاق بیر دیلین بلیرمه سی " لوقوس "دان باشقا بیر شئی دئییلدیر؛ نه منیمدیر نه ده سنین، اؤزنه له دوشونجئلرین اوزاغیندادیر؛ حتی تارتیشمادا لیدر اولان کیشی دایما جاهیله قالان طرفتیر.
اورتاق بیر دیلله واریلان بؤیله بیر دییالوگ سادجه بیزیم دئییل، دیگر طرفین دا اوستئسیندن گلن داها اوست بیر ائورنسللیک اولوشدورور. بو بیتمئیئن اوستئسیندن گلمه بیر کولتور سورَجیدیر؛ بورادا اوتونوم اؤزنه لرین یاپتیغی بیر شئی یوکتور، داها چوخ اونلارلا بیرلیکته اولان بیر شئی واردیر. کندیمیزی دییالوقون ایچینده بولوروز و اورادا راستگله سوروکلنیریز.
یا آنلاریز یا دا آنلایاماییز. قارشیلیقلی قونوشمانین کندینه اؤزگو بیر روحو واردیر و بو دیله کندی دوغروسونو ایچینده تاشیر؛ وارولان شئیین چیکماسینا ندن اولور.
بیر باخیما بیزی ائتکیلیئن شئیدیر کولتور... گادامئر’ین فلسفی هرمنئتویغینی سیکی قوراللار کویان بیر سیسته م اولاراق تانیملاماق دوغرو اولماز؛ بیرَیلرین باغلی قالماسی اویقون اولابیلجک بیر داورانیش بوتونو اولاراق گؤرولمئمه لیدیر (بو، هابئرماس’ین ایلتیشیمسله ائتیک و گادامئر’ین فلسفی هرمنئوتیگی آراسینداکی آهنکلی بیر فرقدیر). بونو، هئگل’دئکیندن فرقلی بیر ائرَکسله بیر یاپی اولاراق آدلاندیرماق داها دوغرو اولاجاقدیر. آنجاق بونون هئچ بیر قارانتیسی و راسیونه له آچیقلاماسی یوکتور. اوستئلیک گادامئر قارانتیسیزلیک دورومونو اولوملو بیر تهلوکه اولاراق گؤرمکتئدیر. چونکو بو تهلوکه پراتیک آکلی مارژیناللشدیرمکته و سونوچ اولاراق " کولتور " اولاسیلیغینی یانی تکنولوژیگی تئهدیت ائتمکتئدیر. گئرچکدن ده گادامئر هرمنئوتیگین تمله گؤرهوینی تکنولوژی نین نسنه له دونیاسینی بیزیم وارولوشوموزون تمله نیتئلیکلرییله باغداشدیرمایا چالیشماق اولاراق آچیقلاماقدادیر. هئیدئگگئر’ی تآخیمن گادامئر، مودرن تکنولوژیگی ان بویوک تهلوکه اولاراق گؤرویور.
بیلیمسله بیلگی نین رَتوریغی و آکتاریمی فورم آچیسیندان تک یؤنلودور؛ هر ایکیسی ده هرمنئوتیک دنگلنمه یه گرَک دویار و بو دا دییالوگ یولویلا اولور. پراتیک و پولیتیک آکیله دا بو دییالوگ یولویلا گئرچکلشدیریلیپ یاییلابیلیر. بانا گؤره فعلسئفه نین ان اؤنملی گؤرهوی آکلین بو یؤنونو دوغرولماق و بیلیم اوزئرینه قورولو اولان تکنولوژی نین اوتوریتئسینه قارشی پراتیک و پولیتیک آکلی ساوونماقدیر. بو واتانداشین ان کوتسال گؤرهوی اولان کارار وئرمه حاققینی قورور.
گئرچک و یؤنته م آدلی چالیشماسیندا گادامئر، بیر صنعتچی نین اسرینی اورتایا کویماق ایچین بیر ایمگئیی اؤرنک آلدیغی " تئجهنه " دن هرمنئوتیک قاورامایی آییرماقدا زورلانییور. تکنولوژیک دوشونجئده اؤرنک آلینان ایمگه – اؤز – گیزلیدیر؛ و آنلاشیلمایا دیرنیر. گوچلو بیر یؤنته مه صاحیب اولماق، یاشامین هر آلانیندا ائتکیلیدیر. کاموویو تکنیک مانیپولاسیونا ائغیلیملیدیر. گادامئر آسیله سورونون اویقارلیغیمیزلا قارشی قارشییا گلمک اولدوغونو سؤیله مکتئدیر.
بو تهلوکه یی گؤسترمک ایچین گادامئر اولدوکچا باسیت بیر آکیله دنئیی یاپار: ایدئاله بیر تکنیکبیلیمجی وئیا فئنبیلیمجی خیاله ائدین – بو بیر تور سوسیاله تئوریک پلاجیان شئیتانی اولسون. – بؤیله بیر یاراتیک سوسیاله موهندیسلیک تکنیکلرینی قوللاناراق قاپساملی بیر توپلوم قورامی اولوشدورماقدادیر. فقط بو فئن بیلیمجی نین اونا آچیق اولان تکنیک اولاسیلیکلار آراسیندا ان آکیلجی سئچنکلری سئچئجئغیندن ائمین اولاماییز. چونکو آریستوتئلس’ین پلاتون’و ائلشدیریسینده اولدوغو کیمی پهرونوسیس (پراتیک آکلین گئرچکلشتیغی دوزلم) گئرچکدن ایشه یارایاجاق بیر تئجهنه دئییلدیر. نه اؤیرَتیله بیلیر نه اؤیرنیله بیلیر، نه ده پروگراملانابیلیر. فقط بو، بیر تور بیلمه دیر؛ سادجه سوموت دوروملارلا ایلگیلنیر، ساییلارین اینسان یاشامی ایچین نه دئمک اولدوغونو بلیرلر.
بو " بلیرله ییش " بیرَی یارقیسی نین سربست یانینی گؤستریر – هرمنئوتیک آنلاما دؤنگوسونو قوللاناراق سوسیاله یاشامدا ائورنسله و یئرَله اولانی سوموتلاشدیریپ آرابولوجولوک یاپما یئتئنگی – بو کاتیلیمجی دئموکراسی نین ده صاحیب اولدوغو بیر دَیَردیر. بورادا پروبلم کاموویو فیکرینده اولدوغو کیمی ، یارقی آلانی نین، کامو یاشامی نین سوسیاله اوزمانلار طرفیندن پلانلانیرکن دارالماسیدیر. بو اوزمانلار گیتگیده داها فازلا، وارولانی سوموتلاشدیرمایا و سیرادانلاشدیرمایا چالیشماقدادیرلار. سؤزگلیمی اورتالاما واتانداشین سییاسئته کاتیلیمی گیتتیکچه داها آز آنلاملی بیر دوروما گلن سئچیملرده اوی وئرمکله سینیرلاندیریلماقدادیر. بیرَیلر آنکئتلر ایچین بیرَر داتا اولماقدان ایلری گیدئمئمکتئدیر.
توم بونلار اولدوکچا دیسوتوپیا گؤروله بیلیر، آنجاق گادامئر " کولتور " اون واتانداشلارین دییالوگسال زئنگینلشمه لری ایله آیاختا دوران وئیا ییکیلان " عاصیله " دئموکراتیک اؤرگوتلری گلیشدیربیلدیغی اولاسیلیغینی دا گؤزؤنونده توتماقدادیر. آنجاق بونلاری ناسیل آنلامامیز گرکدیگی قونوسوندا پئک بیر شئی سؤیله مئمکتئدیر. بلکی یورتتاشلیک ائییتیمی یالانیندان وازکئچیله بیلیر؛ دئموکراسی ایچین ائییتیم دئییله آنجاق هم دئموکراسی هم ده ائییتیمین کندی یاراری ایچین دئموکراسی نین ان یگی اولدوغو شئیلردن بیری اولاراق گئرچک ائییتیمین یاپیلماسینا اولاناک تانینماسی گرَکیر.
***
" ائدوجاتیون آس تهه نورماتیوه دیمنسیون اوف پهیلوسوپهیجاله هرمنئوتیجس "
1993 پهیلوسوپهی اوف ائدوجاتیون
***
رَفئرانس: بلاجکئر، داوید. (2004). " فلسفی هرمنئوتیگین نورماتیف بویوتو اولاراق ائییتیم " ، فعلسئفئجه صنعت تاریخ پولیتیکا درگیسی، (چئویرن: بولنت آکداغ)، 1: 1، 15 اوجاق-15 شوبات، ایستانبول. (داوید بلاجکئر، " ائدوجاتیون آس تهه نورماتیوه دیمنسیون اوف پهیلوسوپهیجاله هرمنئوتیجس " ، اونیوئرسیتی اوف ایللینویس، اوربانا-جهامپایگن، پهیلوسوپهی اوف ائدوجاتیون، 1993)، س.44-48.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder