«بو آنلاتیم بیچیمی بیرچوخ اوخویوجویا یالین گله بیلیر؛ بو بیچیم تاسارلانیپ گئرچکلشدیریله مه یه جک قدر قورو گله بیلیر، سپکولاتیو بیر کسینلیگه صاحیب اولامایاجاق قدر آرتیق آیرینتیلی گؤرونه بیلیر. چوخ مو آیرینتیلی بیلمییوروم؛ چوخ مو قورو ظنتمییوروم و اگر بو بیچیم گئرچکدن اؤیله یسه بو بانا گؤره بؤیوک بیر عکسیکلیک اولوردو. "
کیئرکئقارد
مودئرن واراولوشچولوغون قوروجوسو اولاراق نام سالان و بونا پاراله ل ایرونیک بیچیمده سویادی «مزارلیق» آنلامینا گله ن دانیمآرخالی فیلسوف سورن کیئرکئقارد’ین فلسفی دوشونجه سینده کی تمل قاوراملارین قاپساملی آچیقلاماسینی ایچه رَن «اؤلومجول خسته لیک اوموتسوزلوق» ایسیملی اثری دوغو- باتی یایینلاری طرفیندن دیلیمیره قازاندیریلدی. مودئرن فلسفه ده باشدا هئیدئگگئر اولماق اوزَره پک چوخ ایسمین (یاسپئرس، سارتر) دوشونجه سینی فلسفه لری نین تملینه یئرلشدیردیگی کیئرکئقارد’ین بو اؤنملی اثری اینانچ و عاغیل دییالئکنیگی نین بیر آنالیزی اولاراق اؤنوموزده دورماقدافیلوسوفون آیدینلانما’نین عاغیل آنلاییشینا قارشی گلیشدیردیگی بو اینانچ ساوونوسو توم اثرلرینده حاکیم بیر تئما اولاراق قارشیمیزا چیخماقدادیر. آیدینلانما آنلاییشی نین " اینسان عاغیلدان عیبارتدیر " اؤنرمه سینه قارشیلیق، کیئرکئقارد قورخو’دان، تیترمه’دن و اینانچتان بحث ائدر. " یاشامین آخیشقانلاشدیریلماسی " نی ایچه رَن بیر فلسفه دیر اونونکیسی. ائتکیلرینی سونراسیندا هئیدئگگئر، یاسپئرس کیمی یاشام فیلوسوفلاریندا گؤره بیله جگیمیز بو فلسفی آنلاییش، دونیانین ایچریسینده واراولانلار اولاراق بیزلرین گونده لیک حیاتدا گؤرمه دیگیمیز " گئرچک گئرچکلیگین " کشفینه اوداقلانماقدادیر. 19. یوزییل سونلاری نین حاقیم تئماسی اولان بو کشیف عینی دؤنمده پک چوخ دوشونورده ده قارشیمیزا چیخماقدادیر. عاغلین آرخاسینداکی ایستنجی آرایان شوپئنهاوئر، تاریخین آرخاسینداکی بیولوژیگی آراشدیران داروین، تی نین آرخاسینداکی ائقونومیگی چؤزومله یَن مارخ و نیهایت قورگونون آرخاسینداکی اؤلوملو واراولوشو سورقولایان کیئرکئقارد. چوخ سونرالاری مارتین هئیدئگگئر’ین " دونیانین دونیالانماسی " اولاراق تانیملایاجاغی بو فلسفی آنلاییش وارلیق ایمکانلارینی آراشدیرماق آدینا تاسارلانمیش بیر سیستئمدیر. کیئرکئقارد’ین وارلیق الشدیریسی ده بو نؤقطه ده باشلار. ایچینه واراولوشو قاتمایان بیر اینانجین اولامایاجاغینی ساوونان کیئرکئقارد’ین یاشامی آخیشقانلاشدیرما دوشونجه سینی، قاتی قوراللارلا ثابیتله نمیش اولان و وارلیغی گؤز آردی ائدن هیریستییانلیک اینانجینی دیریلتمه بیچیمینه دؤنوشدوردوغونو سؤیله مک مومکوندور قانیمجا.
«اؤزنللیک حقیقتدیر» شعاریندان یولا چیخان کیئرکئقارد، عینی زاماندا بو حقیقته عاغیللا اولاشیلامایاجاغی گئرچگینی ده بلیرترک؛ دوشونجه سی نین تملینده کی " پارادوکس " قاورامینی اینشا ائتمیشدیر. اؤلومجول خسته لیک اوموتسوزلوق اثرینده ده بلیرتدیگی اوزَره اؤزلده هیریستییان اینانجی نین، گئنل اولاراق ایسه اینانجین اؤزو پارادوکسالدیر کیئرکئقارد’ا گؤر. دوشونجه نین، دوشونمه یه جگی بیر شئی بولما چاباسی اولاراق تانیملانان اینانچ، واراولوشون دا اؤزودور عینی زاماندا. وارلیغی اورتایا چیخاران اینانچ و واراولوشو قاوراملارلا آنلاتمانین اولاناقسیزلیغینی وورقولایان کیئرکئقارد’ا گؤره اؤلوملو وارلیقلار اولاراق بیزلرین اینانجی یاخالاماسی و دولاییسییلا وار اولماسی سادجه بیر " آن " دیر. بونون دیشیندا دوشونجه و واراولوش بیرلشمز اؤزللیکلره صاحیبدیر. چوخ سونرالاری کارل شمیت’ین سییاست فلسفه سینه و هئیدئگگئر’ین وارلیق آنلاییشینا دا نوفوذ ائدن کیئرکئقارد’ین «آن»یندا، تانری یاشامین ایچینه دالار و بیری اینانجین اوزَرینه سیچرامایا جسارت ائتمه قرارینی وئرمه یه چاغریلدیغینی دویومسار. بؤیله بیر آندا بیرئی مسیح’دن آییران " تاریخسل زامان " آنلامسیزلاشیر. بو مساژین خیطاب ائتدیگی کیمسه مسیح’له «ائشزامانلی» اولاراق وار اولور. فیلوسوفون " ماگنوم اوپوس " او اولاراق تانیملانابیله جک " قورخو و تیترمه " اثرینده سئچدیگی آنلاتی دا بونو اؤزتلر نیته لیکده دیر. وارلیگین اؤزگورلوغو سئچدیگی آندا چاتیشما و قورخویو بیر آرادا یاشادیغینی دوشونجه سی نین تملینه یئرلشدیرن کیئرکئقارد، بو " روح حالی " نی ایبراهیم پئیقمبر اؤرنه یی اوزَریندن آنلاتمایی سئچمیشدیر. ایبراهیم پئیقمبرین اوغلونو قوربانتمه گیریشیمی نین ایچینده واراولوشون سونوجو اولان اینانجین عاغیلدیشی، پارادوکسال و آنلاشیلماز یانینی چوخ آچیق بیچیمده بولابیله جگیمیزی بَتیملر.
سونلو ایله سونسوزون، زامانسال اولانلا ابدی اولانین، تینله مادده نین، اؤزگورلوکله زورونلولوغون بیر سئنتئزی اولاراق اینسان بو چاتیشمالارین وارلیغینی گؤرمزدن گلیپ، سونلو وارلیغی نین ایچینه قاپانیرسا " اوموتسوزلوغا دوشر " . اؤلومجول خسته لیک اوموتسوزلوق اثرینی اؤزتله یَن جومله بودور قانیمجا. واراولوشو اثرین پک چوخ یئرینده " کندی اولمایا جسارت ائتمک " بیچیمینده تانیملایان کیئرکئقارد، بو جسارتین اورتایا چیخماماسینی یا دا گؤز آردی ائدیلمه سینی " اوموتسوزلوق " اولاراق تانیملاماقدادیر. اثرین ایلک بؤلومونو بو دورومون ته سپیتینه آییران فیلوسوف، 2. بؤلومده " اوموتسوزلوغون ناصیل ساغالتیلاجاغی " قونوسونا اوداقلانماقدادیر. بیرینجی بؤلومده یئر آلان " اوموتسوزلوغون سوموتلاشما بیچیملری " ندن ان اؤنملیسی اینانجین اولماییشی نین یاراتدیگی اوموتسوزلوقتور فیلوسوفا گؤر. اؤلومو بیر سون اولاراق گؤرن وارلیق اوموتسوزلوغا دوشمه یه محکومدور، چونکو اوموتسوزلوغون اؤزو یاشامین هیچبیر شئی اولمادیغی اینانجیدیر. اؤلومو بیر سون اولاراق گؤرمه یه ن و دیریلیشه اینانان هیریستییانلیگین ایچینده یسه بو اوموتسوزلوغا یئر یوکتور. سون اومودون عکسیکلیغی اولاراق اورتایا چیخان اوموتسوزلوق، کیئرکئقارد’دا " اؤلومو اؤلمک " ایله ائشانلاملیدیر. وارلیگین " واراولوش " آلانینا اینانچ ایله سیچرایابیله جگینی ساوونان فیلوسوفدا اصیل اوموتسوزلوق توم بحث ائدیله نلرین توپلامی اولان " کندیندن اوموتسوزلوغا دوشمک " اولاراق قارشیمیزا چیخماقدادیر. کیئرکئقارد’ین عینی زاماندا ان بؤیوک گوناه اولاراق دا تانیملادیغی بو دورومدا، اینسان کندی اولماق ایچین تانری’یا باغلانمالیدیر. کندی حالینه گله مه یه ن ایسه هپ اوموتسوز اولور. گوناهی بیر اولومسوزلوقدان زیاده بیر " قونوم " اولاراق تانیملایان کیئرکئقارد'دا گوناهین اؤزو تیپکی سوکراته س’ته اولدوغو کیمی " بیلمه مک " اولاراق قارشیمیزا چیخماقدادیر.
اؤنه سوردوغو توم تئزلر سادجه اینانچ آلانینا داخیلمیش کیمی گؤرَو لوپ تئولوق دامقاسی وورولان کیئرکئقارد، دوشونجه و اینانچ آراسینداکی کسکین سینیری چیزمه سی، واراولوشون سادجه عاغیللا مومکون اولمادیغینی بلیرتمه سی و واراولوشون آیریلماز بیر پارچاسی اولان تینسللیغی اؤنه چیخارماسییلا اؤنملی بیر واراولوش فیلوسوفو اولدوغونو دا قانیتلامیشدیر قانیمجا. واراولوش قاورامینی ایلک کوللانان فیلسوف اولاراق کندیندن سونرا بو آلاندا چالیشان توم فیلوسوفلارین دوشونجه سینی میراث آلماسی دا بونو ایسپاتلار نیته لیکده دیر.
بو زامانا قدر بحث ائدیله ن کیئرکئقارد فلسفه سی نین توم قاوراملارینی آیرینتیلی بیر بیچیمده بولابیله جگیمیز " اؤلومجول خسته لیک اوموتسوزلوق " تورکچه فلسفه لیتراتورونه یئنی بیلگیلر اکله سه ده اثرین چئویریسی بو قاوراملارین دارتیشیلماسینی انگلله یه بیله جک بیر نیته لیکته قانیمجا. عینی اثری تورکچئیه داها اؤنجه ده آیرینتی یایینلاری بونیه سینده چئویرن م. موکادده ر یاخوپوغلو’نون چئویریده کوللاندیغی دیل و ترمینولوژی فلسفی اولاراق اثرین ایچردیگی آنلامی قیسیرلاشدیرماقدا و فلسفی آنلامدا ان چوخ دا هاتیپلیغی ایله تانینان کیئرکئقارد’ا بؤیوک بیر حاقسیزلیک ایچرمکده. اوخومایی و آنلامایی گوچلشدیرن قاوراملارین( گوجول، گَرَکیرجیلیک…) مونتاژ تئکنیگییله اثره ایلیشدیریلمه سی بیر یانا، یاپیلان ان بؤیوک خطا اثرین اوریژینال ایسمینه سادیک کالینماماسی اولموش بنجئ. اینگیلیزجه و دیغئر دیللره " اؤلومله سونوچلاناجاق خسته لیک " اولاراق چئوریله ن( کی ایکی باشلیق آراسیندا منطیق اولاراق چوخ بؤیوک فارکلار وار) بو اؤنملی اثرین تورکچه چئویریسینده آلت باشلیغا دا یئر وئریلمه مه سی( دینسل جانلاندیرما و اویانیش ایچین ایسئوی روحبیلیمسل بیر آنلاتی) اثرین ایلتمک ایسته دیگی اصیل مساژی گؤلگئده بیراقماقدان باشقا بیر ایشه یارامامیش. قانیمجا کیئرکئقارد اوزَرینه یاپیلان تئولوق/فیلسوف دارتیشماسینا گیرمه مک ایچین چیخارتیلان بو آلت باشلیق، تام دا ایچردیغی آنلام ایله بو دارتیشمالاری سونلاندیراجاق نیته لیکده دیر.
بیر شئیدن اوموتسوزلوغا دوشمه نین گئرچک اوموتسوزلوق سانیلدیغی چاغیمیزدا، اصیل اوموتسوزلوغون اینسانین کندیندن اوموتسوزلوغا دوشمه سی اولدوغونو کولاغیمیزا فیسیلدایان کیئرکئقارد، مودئرن دونیانین پسیکولوژی، پسیکوتراپی کیمی آلانلاردا چؤزوم آرادیغی " اؤلومله سونوچلاناجاق خسته لیک اوموتسوزلوغا " فلسفی بیر پئنجئردن باخما اولاناغی ساغلامایا داوام ائدییور.
بیر تجسسوس اولاراق تاریخسل سوسیولوژی
تاریخسل سوسیولوژی، کئچمیش ایله بوگون آراسینداکی ایلیشکییه ائورنسل گلیشیم شمالاری گئیدیرمه یه چالیشما مسئله سی دئییلدیر. یالنیزجا بوگونه بیر تاریخسل آرخا پلان تانیتما مسئله سی ده دئییلدیر. بیر یاندان کیشیسل فاالییتلر، دیغئر یاندانسا توپلومسال اؤرگوتله نمه آراسیندا، زامان ایچینده بیلینچلی بیر بیچیمده اینشا ائدیلمیش اولان ایلیشکیگی آنلامایا دؤنوک بیر چابادیر. تاریخسل سوسیولوژی، سورکلیلیگه صاحیب اولان بو اینشا سورجینی توپلومسال چؤزومله مه نین اوداق نؤقطه سی حالینه گتیریر. "
90’لی ییللاردان اعتیبارن اؤلکه میزده ده ائتکیسی هیزلا یاییلان دیسیپلینلر آراسیلیق مسئله سی نین اوداق نؤقطه لاریندان بیری اولان تاریخسل سوسیولوژیگی قونونون معمارلاریندان پهیلیپ آبراهامس بؤیله تانیملییور. " نه تاریخ نه سوسیولوژی یا دا هم تاریخ هم سوسیولوژی " اولاراق تانیملایابیله جگیمیز بو یاخلاشیمین قایناق کیتاپلاریندان بیریسی اولان ائلزسابئته اؤزدالگا’نین " تاریخسل سوسیولوژی " ایسیملی اثری دوغو- باتی یایینلاری طرفیندن دیلیمیره قازاندیریلدی.
1946 گؤتئبورگ (ایسوئچ) دوغوملو اولان اؤزدالگا، گؤتئبورگ اونیوئرسیته سی'نده سوسیولوژی اؤیرنیمی گؤردو، دوکتوراسینی دا اورادا یاپتی. 1983'دن بری اودتو سوسیولوژی بؤلومو'نده اؤیرتیم گؤرَو لیسی اولان اؤزدالگا’نین اؤیرنجیلرینه وئردیگی بیر دؤنم اؤدئوی ایله باشلایان بو چالیشما، تورکییه’ده یاپیلان باسیلی ایلک آتؤلیه چالیشماسی اولاراق اؤنوموزده دورویور. تورک بیلیم اینسانلاری ایله مولاقاتلار فیکریندن بسله نن چالیشما، ایچینده کیلر آراجیلیغییلا دا تاریخ و سوسیولوژی آراسیندا اورتاق بیر تصورون یئرلشمه سینه یاردیمجی اولویور عینی زاماندا.
تاریخسل سوسیولوژی نین بیلیمسل لیتراتورده بیر تصور اولوشو و میراثی نین سورکلی جانلی اولوشو فیکریندن یولا چیخان الیسابئته اؤزدالگا’نین بو قایناق چالیشماسی نین اؤنسؤزو دؤرد آنا بؤلومدن اولوشماقدا. اؤنسؤزون ایلک بؤلومونو دیسیپلینلراراسی هر آلاندا مئوجوت بولونان تانیملاما عکسیکلیگینه آییران اؤزدالگا، بو بؤلومده تاریخسل سوسیولوژییه و بو بوتونو مئیدانا گتیرن تاریخ و سوسیولوژی دیسیپلینلری نین بیلیمسل لیتراتورده کی تانیملامالارینا یوغونلاشماقدا. " هم تاریخ هم ده سوسیولوژی دیسیپلینلری نین آراشدیرما آلانلاری توپلوملار و توپلوملاری اولوشدوران بیریلردیر. بو ایکی دیسیپلین آراسینداکی کلاسیک آیریم، تاریخین سوموت اولایلاردان اولوشان اوزون یا دا کیسا زینجیرلری اینجئلئدیغی، سوسیولوژی نین ایسه یاپیلار و دَییشیم اوزَرینه گئنل، قورامسال آچیقلامالار اورتدیگی فیکرینه دایانیر " دییئن اؤزدالگا، بیر سونراکی بؤلومده ایسه بو دیسیپلی نین گلیشیم ائورلرینی و بو آلانداقی اؤنملی ایسیملرین قاتکیلارینی آناراق اوخویوجویا رهبر نوتلار سونویور. تاریخسل سوسیولوژی آلانینداکی اؤنملی ایسیملردن، فیلیپ آبراهامس، پئتر بورکئ کیمی بیلیم اینسانلاری نین چالیشمالارینا آیریلان بو بؤلوم، سوسیولوژی و تاریخ آلانی ایله ایلگیله نئنلرین وازکئچئمه یه جگی بیر قایناق اولوشدورماقدا. بیلیمسل لیتراتورده سورکلی بیر پروبله م اولاراق تانیملانان " تصور اولما " فیکری ایسه اؤنسؤزون ایلرله یَن بؤلوملرینده آیرینتیلی اولاراق اینجئله نمکده. سون بؤلومده ایسه تاریخسل سوسیولوژی آلانیندا یاپیلان چالیشمالارین دؤکومونه یوغونلاشان اؤزدالگا، بو بییوگرافیک بؤلومده لیتراتوره هاتیری ساییلیر قاتکیلاردا بولونان؛ ج. وریگهت میللس، الیاس جانتتی و مارسهالل هودگسون ایسیملری نین الشدیرل بآخیشلارینا یئر وئره رک تاریخسل سوسیولوژی حاققیندا هرکسین عینی دوشونمه دیغیندن و بو دورومون دا بو دیسیپلینی بیر تصور اولما فیکرینه یاخلاشدیردیگیندان بحث تمکده.
کیتابین ایکینجی بؤلومو اولاراق تانیملایابیله جگیمیز " تورک بیلیم اینسانی ایله مولاقاتلار " کیسمی ایسئ؛ بو زامانا قدر پوپولر اولمادیکلاریندان ایسیملرینی پک دویمادیغیمیز آما یاپتیکلاری چالیشمالارلا بو دیسیپلینه اؤنملی قاتکیلاری اولان کیشیلرله یاپیلان رؤپورتاژلارا آیریلمیش. بونلاردان ایلکینی کندینه اؤزگو دیسیپلینلراراسی بآخیش آچیسی ایله " عوثمانلی اوچورومو " نون ایچینه باخمایا جسارت ائتمیش و باختیغینی آنلاما ایهتییاجی ایله چوخ دئغئرلی چالیشمالارا ایمضا آتمیش مئهمئت گئنچ ایله یاپیلان مولاقات اولوشدورماقدا. عوثمانلی اؤرنه یی اوزَریندن تاریخ، سوسیولوژی و ایکتیسات آلانلارینا دیسیپلینلراراسی بیر بآخیشلا یاخلاشان گئنچ’ین رؤپورتاژدا یئر آلان آچیقلامالاری، اؤزللیکله عوثمانلی ایکتیسات تاریخی ایله ایلگیله نئنلر ایچین آیرینتیلی بیلگیلر ایچرمکده. قورامین ماسا باشیندا دئییل، سورونون تام دا یانی باشیندا یاپیلاجاق چالیشمالارلا یاراتیلابیله جگی نین بیر اؤرنه یی اولاراق محمد گئنچ’ین اثری و مئتودولوژیسی کیتابدا یئر آلان دیغئر ایسیملرین سئچیم ندنلرینه ده بیر گؤنده رمه یاپماقدا قانیمجا.
" تاریخسل سوسیولوژی ائشیتسیز و بیلشیک گلیشیم سورجی نین قورامساللاشدیریلماسی گیریشیمیدیر " دییئن ایستانبول اونیوئرسیته سی سوسیولوژی کورسوسو اؤیرتیم اویه سی فئتهی آچیقئل ایله یاپیلان سؤیلشییه آیریلان ایکینجی بؤلوم، آچیقئل’ین تانیملاماسی ایله " کئچمیشه نه قدر باغلیییز؟ " سوروسونون تاریخسل سوسیولوژی و مودئرنیزم ایله ایلیشکیسینه آیریلماقدا. بیلکنت اونیوئرسیته سی تاریخ بؤلومو اؤیرتیم اویه سی اوکتای اؤزل ایله یاپیلان " تاریخچی گؤزویله تورکییه ده تاریخسل سوسیولوژی " مولاقاتی، تاریخسل سوسیولوژی نین سوسیال بیلیملر باغلامیندا تورکییه ده و دونیاداقی یئرینی اینجئله یَن فئردان ائرگوت مولاقاتی اؤزدالگا’نین اؤیرنجیلری نین یاپتیغی دیغئر رؤپورتاژلار آراسیندا یئر آلماقدا. سوسیولوژی دیسیپلینی دئنیلینجه ایلک آکلا گله ن و " گونده لیک حیاتین سوسیولوژیسی " آلانینداکی گؤروشلری ایله ده آدیندان اولدوکچا سؤز ائتدیرن شعریف ماردین رؤپورتاژی ایسه کیتابین سون مولاقاتی اولاراق اوخویوجولارینی بئکله مکده. ماردین’ین کیسا بیر اؤزکئچمیشینه یئر وئریله ن بو بؤلومدئ، تورک مودئرنلشمه سی اوزَرینه یاپتیغی چالیشمالارلا لیتراتوره اؤنملی قاتکیلاردا بولونان ماردین’ین بو چالیشمالاری یاپارکن کوللاندیغی تاریخسل سوسیولوژی یؤنتئمی نین آوانتاژلاری و سیکینتیلاری اوزَرینده دورولماقدا. تاریخسل سوسیولوژیگی بیر تصور اولاراق گؤرن و بو دیسیپلینی بیر باشلانگیچ نؤقطه سی دئییل، آکسینه آراشدیرما ساهاسینداکی بیر تجسسوس اولاراق تانیملایان ماردین’ئ گؤره تاریخسل سوسیولوژی ایچین " بؤیله بیر دیسیپلین وار، چالیشمالاریما اورادان باشلایاییم " دئمک مومکون دئییل. بو یوزدن ده " تاریخسل سوسیولوژی نین بیر دیسیپلینی یوک، سادجه یاپمانین ستیللری وار "
بو جومله سییله کیتابین آماچلادیغی یاخلاشیمین بیر جومله لیک اؤزتینی وئرن شعریف ماردین، اثرده یئر آلان دیغئر آراشدیرماجیلارین دا سؤزجولوغونو یاپییور عینی زاماندا. تاریخسل سوسیولوژی ستیللری نین بیردن چوخ اولدوغونون و هر آراشدیرماجی نین بونلاردان بیر وئیا بیرکاچینی کوللاناراق هاتیری ساییلیر سونوچلارا اولاشابیله جگی نین ایسپاتی اولان بو یاپیت، کندیسی ده تاریخسل-سوسیولوژیک بیر بآخیشتان بسله نمکده. تاریخ و سوسیولوژی آلانلاریندا چالیشان آکادئمیسیئنلره و بو قونویا مئراق دویان اوخویوجولارا گئنیش بیر قونو و پئرسپکتیف یئلپازئسی سونان الیسابئته اؤزدالگا’نین تاریخسل سوسیولوژی ایسیملی اثری، دیسیپلینلراراصیلیک مسئله سینه بآخیشتا تورکییه ده وار اولان اؤنملی بیر بوشلوغو دا دولدورما نییتی ایله اوخویوجولارینی بئکلییور.
" اوزَرینده قونوشولامایان قونوسوندا سوسمالی "
" فلسفه نین آماجی دوشونجه لرین منطیقن آیدینلاتیلماسیدیر. فلسفه بیر اؤیرتیم دئییل، بیر ائتکینلیکتیر. فلسفی بیر اثر او حالده آسله ن " آچیملامالاردان " اولوشور. فلسفه نین نتیجه سی، " فلسفی اؤنرمه لر " دئییل، اؤنرمه لرین آیدینلاتیلماسیدیر. فلسفه باشقا تورلو بولانیق و قارماشیق اولاجاق دوشونجه لری آچیق قیلمالی و کسینلیک ایله سینیرلامالیدیر. "
لودویگ ویتتگئنستئین
فرانسیز فلسفه جی و آنتیک فلسفه اوزمانی پیئرره هادوت’ون " ویتتگئنستئین و دیلین سینیرلاری " ایسیملی چالیشماسی اونلو فیلسوف ویتتگئنستئین’ین اؤنرمه لری نین آیدینلاتیلماسینا آیریلمیش قاپساملی بیر چالیشما اولاراق کئچتیغیمیز آیلاردا دوغو- باتی یایینلاری طرفیندن دیلیمیره قازاندیریلدی.
تورکچه فلسفه لیتراتورونده اوزونجا بیر زاماندیر عکسیکلیگی حیسس ائدیله ن " ویتتگئنستئین و دیلین سینیرلاری " ، یازاری هادوت’ون آکادئمیک آنلامدا ویتتگئنستئین’ی کشفییله باشلییور: آنتیک فلسفه ایله ایلگیلی چالیشمالارینی یوروتمک اوزَره گؤرَو له ندیریلدیغی جنرس’ده ایکن چالیشمالاری ایچین یابانجی فلسفی دئرگیلری اینجئله یَن هادوت، لیتراتورده ویتتگئنستئین حاققیندا ان قاپساملی چالیشمالار اولاراق بیلینئن ائ.واسموته’ون " تراجتاتوس’تا سئسسیزلیک و گیزم " مقاله سی ایله ر. فروندلیجه’ین " ویتتگئنستئین’دا منطیق و گیزم " ایسیملی ماقاله لری ایله قارشیلاشییور. بو ایکی اؤنملی مقاله یی اوخویان هادوت، کئلیمه نین تام آنلامییلا بویوله نییور. بو شاشکینلیگین ان اؤنملی سببی، ویتتگئنستئین’ین تراجتاتوس ایسیملی اثری 40 ایل اؤنجه یایینلانماسینا راغمئن، نه کیتابین نه ده یازاری نین فرانسا’دا هئنوز تانینمییور اولوشودور. بو ماقاله لر آراجیلیغی ایله کندیسی ده کیسمی بیر آیدینلانما یاشایان هادوت، بو قونویو او زامانلار توم فلسفی دارتیشمالارین یاپیلدیغی ژئان واهل’ین باشیندا اولدوغو فلسفه جوللéگه’ا داشیر. بورادا کیسا سورلی بیر بیلگی آلیشوئریشیندن سونرا، هادوت، ویتتگئنستئین’ی فرانسا’یا تانیتان مشهور کونفئرانسینی وئریر: " ویتتگئنستئین’ین تراجتاتوس لوگیجو- پهیلوسوپهیجوس’و آچیسیندان دیلین سینیرلاری اوزَرینه دوشونجه لر " . بؤیوک یانکی اویاندیران بو کونفئرانسین آردیندان، فلسفی چئورلر هادوت’دان کندینده کی ویتتگئنستئین’ی آنلاتان بیر مقاله یازماسینی ایسترلر. بو نؤقطه دهن سونرا، فیلوسوفون تراجتاتوس و فلسفی سوروشدورمالار کیتابی اوزَرینه یوغونلاشان یازار، " ویتتگئنستئین’ین دیل اویونلاری " اوزَرینه بیر چالیشما یایینلار. کیتابین ایچینده آیری بؤلوملر حالینده سونولان بو ماقاله لر، هم پیئرره هادوت’ون ویتتگئنستئین’ی کشیف سورجینی آنلاماق آچیسیندان آیدینلاتیجی، هم ده ویتتگئنستئین فلسفه سینده آناهتار قاوراملارا اولاشماق ایستئیئن تورک اوخویوجوسونا یاردیمجی رهبر نوتلار ایچرمکده.
بو قاوراملاردان ان اؤنملیسینی، هادوت’ون کیتابین یئنی باسکیسیندا تئکرار گؤزدن کئچیردیغی و گونوموزده حالا ائتکیسینی قایبئتمه یه ن، " گیزم " قاورامی اولوشدورور. ویتتگئنستئین فلسفه سینده " ایفاده ائدیله مه یه نین، دیله سیغمایانین " قارشیلیغی اولاراق کوللانیلان " گیزم " ، عینی زاماندا ویتتگئنستئین’ین فلسفی قاورامساللاشدیرمالاری نین دا تملینی اولوشدورور. تراجتاتوس’تا، " هر حالده دیله گتیریله مه یه ن واردیر، کندینی گؤستریر، ایشته بو گیزمدیر " جومله سییله اؤزتله نن بو قاورام سانیلانین آکسینه تئولوژیک بیر ایچریک داشیماماقدادیر هادوت’ا گؤر. یازار طرفیندن داها چوخ دویگوسال بیر دوروم اولاراق تانیملانان گیزم، عینی زاماندا بیر یاشام فیلوسوفو اولان ویتتگئنستئین’ین " ائرفاهرونگ(دئنئییم)- ائرلئبنیس(یاشام) " آیریمیندا دوردوغو یئری ده تانیملار نیته لیکده دیر قانیمجا. اؤته یاندان ویتتگئنستئین’ین یاشادیغی دؤنمده اولدوکچا راغبئت گؤرن بیلیمسلجیلیگین بیر سئراپ اولدوغونو ایفشا ائتمک آماجییلا اولوشدوردوغو گیزم قاورامی، بیلیمسلجیلرین آکسینه دونیانین ناصیل اولدوغویلا دئییل، دونیانین یالنیزجا واراولماسی اولقوسویلا ایلگیله نیر. فلسفه سینده بیر بوتون اولاراق اولقولارلا دئییل، یالنیزجا واراولانلارلا ایلگیله نن ویتتگئنستئین’ا گؤر، اؤنملی اولان اولقولار یا دا اؤنرمه لر دئییل، بونلاری اوخویان اوخویوجونون سونوندا بونلارین ساچما اولدوغونون فارکینا وارماسیدیر.
قونوشولان و قونوشولامایان آیریمینی فلسفه سی نین تملینه یئرلشدیرن و بو یوللا عینی زاماندا دوشونجئیه ده سینیرلار گتیرن (دوشونولئبیله ن-دوشونوله مه یه ن)، ویتتگئنستئین’ین بو ائشسیز تملله ندیرمئیی اؤنرمه لر آراجیلیغی ایله یاپتیغی، تراجتاتوس، " دیل ایچینده ایفاده ائدیلئبیله نی، دیل یولویلا ایفاده ائدئمئییز " این ده آچیقلاماسیدیر پیئرره هادوت’ا گؤر. بو دورومو:
" دیلین اسراری اولاراق آدلاندیریلماسی گَرَکن شئیی، دونیانین اسرارینا اؤزدئش اولان شئیی هیچ کیمسه آسلا بو قدر آچیق و درین بیچیمده ایفاده ائتمه مه ییشدیر. بو فورمول ویتتگئنستئین’ین منطیقی سئمبولیزمینه اولدوغو قدر، میستیسیزمینه ده ائگئمئندیر. کوشکوسوز دیل ایچیندئییزدیر، بو دوروم آشیلاماز. آما تام دا بو آشیلاماز دوروم ایچیندئدیر کی آشکین بیره کندیسینی گؤستریر. " دییه اؤزتله یَن یازار،بو دورومو کیتابین بیر چوخ بؤلومونده ویتتگئنستئین’ین اؤنرمه لری ایله ده دئستئکلر.
دیل فلسفه سی نین ان اؤنملی فیلوسوفلاریندان بیری اولان ویتتگئنستئین’ین تملده یاپتیغی الشدیریلرین تومونون دیله یؤنلیک اولماسی فیلوسوفون یؤنتئمی نین ان اؤنملی کیسمینی اولوشدورور. سانیلانین آکسینه بو بیر چئلیشکی دئییل، آکسینه فیلوسوفون توتارلیلیغی نین ان اؤنملی گؤسترگئسیدیر قانیمجا. دیله گتیریله مز اولانی دیل ایله ایفاده ائتمک… کیتا آوروپاسی فلسفه سی نین ان اؤنملی ایسیملریندن بیری اولان ویتتگئنستئین’ین اونو بو اونه قاووشدوران اثری تراجتاتوس لوگیجو-پهیلوسوپهیجوس دا، بو یؤنتئمین اویقولامالی بیر اؤرنه یینی اوخویوجویا سونماقدادیر. دیل ایچینده ایفاده ائدیله مه یه نی، دیل آراجیلیغی ایله ایفاده ائتمه نین سونوجو اولان بو بؤیوک اثرین صاحیبی، فلسفی ترمینولوژیسینده واراولان توزاکلارین ان بویوغونو بو یاپیتدا اوخویوجوسونا قورموشدور. کیتابین داها ان باشیندا اوخویوجویو بؤیوک و اؤنملی بیر آچیقلاما بئکله مکده دیر:
" کیتابیم فلسفه سورونلارینی اله آلییور و –سانییوروم- گؤسترییور کی، بو سورونلارین سورو اولاراق اورتایا چیخمالاری، دیلیمیزین مانتیغی نین یانلیش آنلاشیلماسینا دایانیر. کیتابین بوتون آنلامی شونا بنزَر بیر سؤزده توپلانابیلیر: سؤیله نه بیلیر نه وارسا، آچیقچا سؤیله نه بیلیر؛ اوزَرینده قونوشولامایان قونوسوندا دا سوسمالی….بورادا بیلدیریله ن دوشونجه لرین دوغرولوغو بانا سورقو سوال ائدیله مز و کسینکس گؤرونویور. بؤیله جه شو قانیداییم کی، سورونلاری اؤزلرینده سونونا دئک چؤزدوم "
باشلانقیجدا اولدوکچا ایدیعالی گؤرونئن بو جومله لرین یازاری، کندی نین ده اؤته سینه کئچرک، کیتابین سونونا گله ن اوخویوجویا دونیایی دوغرو گؤره بیلمه سی ایچین، توم اوخودوکلارینی اونوتماسی گَرَکتیغینی بیلدیرن مشهور اؤنرمه سینی یاپار:
" بنیم تومجه لریم شو یوللا آچیملاییجیدیرلار کی، بنی آنلایان سونوندا بونلارین ساچما اولدوکلارینی گؤرور -اونلارلا-اونلارا تیرماناراق- اونلارین اوستونه چیکتیغیندا. (سانکی اوستونه چیکتیکتان سونرا مئردیوئنی دئویریپ ییکماسی گَرَکیر)
تورکچه فلسفه لیتراتورونده اؤنملی بیر یئر ائدینئجک اولان و ویتتگئنستئین اوخویوجوسو ایچین رهبر نوتلار ایچه رَن " ویتتگئنستئین و دیلین سینیرلاری " ، چئویریده ده بؤیوک بیر عکسیکلیغی گیدئرن، مورات ائرشئن’ین آکیجی و ساپلانتیسیز تورکچه’سی ایله اوخویوجولارینی بئکلییور.
هیدایته ائرمه مه ییش بیر آگنوستیک
" هئرمئنئوتیگین روحو، اؤتئکی نین ده حاقلی اولابیلمه ایمقانیدیر. کندینی بیل، تانری اولمادیغینی بیل آنلامینا گلیر. فلسفه کیشی نین کندی جهالتینی قبولویلا باشلار و بیتر. "
" بو کیتابین آچدیغی اوزون یولو قات ائتمک ایستئیئن کیشی نین درین بیر نفس آلماسی و چوخ ساییدا انگلی آشماسی گَرَکیر. او گئرچک بیر شاه اثر، هئرمئنئوتیغین سومما’سی، فقط عینی زاماندا کونترول ائدیله مز اولانین، یانی اینسانین سونلولوغونون / سینیرلیلیغی نین دا شاه اثریدیر. " ژئان گروندین’ین بحث تدیگی بو یاپیت، گادامئر’ین حقیقت و یؤنتئم’یندن باشقاسی دئییلدیر.
" حقیقت و یؤنتئم " ... باشلیغی قدر ایچریغی ده ایدیعالی اولان بو اثر، گادامئر’ین فلسفی ترمینولوژیده ماگنوم اوپوس’و اولاراق گؤرَو لمکده دیر. فلسفی هئرمئنئوتیغین (یوروم بیلگیسی) باشلانگیجی ساییلان گادامئر، بو بؤیوک اثرده سادجه فلسفه نین دئییل، دونیادا بولونان وارلیقلار اولاراق بیزلرین ان تمل سوروسونو سورویور: " آنلاما ناصیل اولاناقلیدیر؟ " بو سورویا گیدن یولدا گادامئر’ین اؤنونه چیخان زورلوکلار، عینی زاماندا اثرین ده باشلیگینی اولوشدورویور. " حقیقت می، یؤنتئم می؟ " بو چئترفیل سورونون جئوابینی، داها یاپیتین باشلاریندا همئن وئرییور فیلوسوف؛ " نه حقیقت نه ده یؤنتئم. " دیغئر بیر دئییشلئ، کسین بیر حقیقت وئیا اونا اولاشمایی گارانتی ائدن بیر یؤنتئم آرایانلار، موتلاکا هایال کیریکلیگینا اوغرارلار. چونکو آنلاما و سونوجو اولاراق اولاشیلان حقیقت آسلا بیر یؤنتئمه دایاندیریلاماز. بلیرلی بیر یؤنتئمله حقیقته اولاشیلابیله جگینی سانماق، مودئرن دونیانین و پوزیتیویزمین یانیلگیسیندان باشقا بیر شئی دئییلدیر گادامئر’ئ گؤر. دولاییسییلا فیلوسوفون سئچدیگی بو باشلیق، عینی زاماندا اونون پروواقاتیف آرگومانینی دا اولوشدورماقدادیر. عینی دورومو دیغئر بیر آلمان فیلسوف اولان مارتین هئیدئگگئر’ین " وارلیق و زامان " ایسیملی اثرینده گؤرمه م یز ایسه سادجه بیر ته سادوف دئییلدیر. یؤنتئمینی هئیدئگگئر’ین دوکتورا اؤیرنجیسی اولدوغو دؤنملرده اولوشدوران گادامئر، هوجاسی نین فلسفی یؤنتئمی نین بیر داوامی و گلیشدیریجیسی اولاراق دا گؤرَو لئبیلیر. هئیدئگگئر’ین " داسئین " اوزَرینه اولان یوروملارینی و یؤنتئمینی هئرمئنئوتیک آلانا اویقولایان و بو یوللا فلسفی هئرمئنئوتیغین باشلانگیجینی اولوشدوران گادامئر’ئ گؤر، هر هئرمئنئوتیک اینجئله مه عینی زاماندا بیر وارلیق اینجئله مه سیدیر. چونکو آنلاما یورومجونون-وارلیگین دوردوغو نؤقطه دهن باشلار.
گادامئر’ین هئرمئنئوتیک تاریخینی یاپی-سؤکومه اوغراتدیگی نؤقطه تام دا بوراسیدیر. کندیسیندن اؤنجه گله ن سجهله یئرماجهر و دیلتهئی’ین ترسینه مئت نین آنلامی نین اوخویوجو طرفیندن بلیرله ندیغینی سؤیله یَن گادامئر’ئ گؤر، " دایما مئت نین آنلامی یازارین نییتینی آشار. " گادامئر’دن اؤنجه هئرمئنئوتیک گله نئغین مئتنه یاخلاشیمی هپ یازار مئرکئزلی اولموشدور. هاتدا هئرمئنئوتیغی اؤزل بیر آلاندان (تئولوژی، هوکوک) چیخاریپ ائورنسللشدیرن سجهله یئرماجهر بیله بیر مئتنی یوروملاماق ایچین اوخویوجونون کولتورل بیلینجی نین یازارین بیلینجینه ائریشمه سی گَرَکتیغینی ساوونموشدور. گادامئر ایسه بونلارین ترسینئ، آنلامانین عینی زاماندا یوروملاماق اولدوغونو ساوونموش و داسئین’ا (وارلیق’ا) باغلی یوروم اولماقسیزین دونیانین تئجروبئ ائدیله مه یه جگینی ساپتامیشدیر. داسئین’ا بو آنلاما-یوروملاما اسناسیندا ائشلیک ائدجک اولان قاوراملار ایسه اولدوکچا شاشیرتیجیدیر. آیدینلانمانین و مودئرنیته نین کؤتولئدیغی اؤن-یارقی و گله نئک قاوراملاری گادامئر’ده اولومسال بیر ایچریغئ بورونور. فیلوسوفا گؤر، آنلامانین اؤن-کوشولو اولان اؤنیارقیلاریمیز و آنلامامیزا ایمکان وئرن گله نئک اولماقسیزین ایچینده بولوندوغوموز دونیایی یوروملاماق مومکون دئییلدیر. سونوچ اولاراق آنلاما، داسئین’ین ایچینده - یاشادیغی - دونیا - ایله تئجروبئ ائتدیگی واراولوشسال بیر ائیله مدیر و بو ائیله می گئرچکلشدیریرکن نئسنل اولمایی اؤنه سورمک، پوزیتیویست بیر قورونتودان باشقا بیر شئی دئییلدیر.
بشری بیلیملرین نئسنللیک ایدیعالاری نین آییوکا چیکتیغی چاغیمیزدا، بو دورومو ترسدن اوخومایی اؤزئندیرن بو بؤیوک فلسفی یاپیت، هوسامئتتین آرسلان و ایسمایل یاووزجان’ین اورتاق و دئغئرلی چاباسی دوغرولتوسوندا پارادیگما یایینلاری طرفیندن دیلیمیره قازاندیریلدی. قونو یوروم و آنلام اولونجا ترجومه فاالییتی ده داها چوخ اؤنم قازانییور قانیمجا. هئرمئنئوتیک بیر ائیله م اولاراق تانیملایابیله جگیمیز ترجومئ، بو اثرده تورک اوخویوجوسونا بیرچوک قاورامی تملله ندیرمه نؤقطه سینده دا بیر باشوورو قایناغی اولوشدورویور. آنجاق، ترجومه اسناسیندابعضی قاوراملارین اوریژینالینه سادیک کالینماسی نین او قاوراملاری چئویرمکدن داها آنلاملی و آنلاشیلیر بیر دوروم اولماسینی بو اثرین چئویریسینده ده گؤرمکده ییز. یازی بویونجا هئرمئنئوتیک اولاراق کوللاندیغیم و ائورنسل مئتینلرین چوغوندا بو حالییله قارشیمیزا چیخان تریمی، کیتابین چئویرمئنلری هئرمئنؤیتیک اولاراق قارشیلامایی سئچمیشلر. بو دوروم اوخوما و آنلاما زورلوغوندان باشقا بیر شئی یاراتمییور قانیمجا. بو دورومون کیتابین باسکییا حاضیرلانان دیغئر جیلتلرینده دَییشدیریلمه سی، قونوسو آنلاما و یوروملاما اولان بیر اثری بؤیوک بیر چیخمازدان قورتاراجاق و اوخویوجویا یاپیتا داها آرتیق نوفوز ائدئبیلمه شانسی وئرجکتیر.
هانس-گئورگ گادامئر
حقیقت و یؤنتئم
پارادیگما یایینلاری
قاتئگوری: فلسفه الشستیری ، کیتاپ | یوروم (یوک) یوروم یاز! | کالیجی باغلانتی
ائتیکئتلر : هانس-گئورگ گادامئر،هئرمئنئوتیک،حقیقت و یؤنتئم،فلسفه
وارلیق و زامان اوزَرینه
" آچیقچا آنلاشیلییور کی، واراولان ایفادئسینی کوللانیرکن، تام اولاراق نه دئمک ایسته دیگینیزی اوزونجا زاماندان بری بیلییورسونوز و هاتدا اونا آشیناسینیز. بیر زامانلار بیز ده بیلییوردوک، آما آرتیک ترددوده دوشموش دورومداییز. " پلاتون، سوفیسته س
وارلیگین آنلامی سوروسونو " بن بونا ائمپاتی سوروسو دییوروم " دییئرک بیر کنارا بیراقان هئیدئگگئر وارلیق و زامان’داقی اصیل سورویا اوداقلانیر؛ " واراولان ایفادئسینی کوللاندیغیمیزدا آسلیندا نه دئمک ایستییوروز؟ " ایشته 1927 ییلی نین باشیندا یایینلانان " وارلیق و زامان " بو سورویا اوداقلانماقدادیر، هم ده ان تمل بیچیمییلئ…
مارتین هئیدئگگئر’ین وارلیق و زامان’ی 1927 ییلی نین باشیندا دئرنئکتئکی اؤیرنجیلرییله گئرچکلشدیردیگی بیر بولوشمادا " تیپکی ان سئودیغی گیزلی اویونجاغینی گؤسترن بیر چوجوک کیمی، تئک کئلیمه بیله ائتمه دئن، بئکله نتیلر ایچینده اورتایا بیراقتیغینی " آنلاتیر هئرمانن مؤرجهئن. رودیگئر صافرانسکی’نین دئییشییله " هر شئیین سؤز قونوسو اولدوغو واادینده بولونان بیر باشلیغا صاحیب اولان " (رودیگئر صافرانسکی، بیر آلمان اوستات: هئیدئگگئر، چئو. عالی نالبانت، کابالجی یایینئوی، 2007) بو اثر، دؤنمین فلسفی ایکلیمینه بیر بومبا کیمی دوشموشتو و هئیدئگگئر بو پارلامایی آریستوتئله س’دن بو یانا کارانلیغا " گؤمولو " اولان " وارلیگین نه اولدوغو " سوروسونو یئنیدن سوراراق گئرچکلشدیرییوردو.
موهتئوا باخیمیندان یاریم کالمیش اولان آنجاق آنلاتماق ایسته دیکلری باخیمیندان تام دا بو یاریم کالمیشلیگین " تاماملانمیشلیک " اولاراق قارشیلیق بولدوغو وارلیق و زامان هئیدئگگئر دوشونجه سینده کیلیت اولما ایشلئوینی یوکله نییوردو. اؤیله کی بو اثرده کی یاریم کالان باشلیقلاری سونراکی اثرلرینده داها آیرینتیلی بیر اینجئله مه یه تابی توتموش، اصیل سورو اولان وارلیگین آنلامی سوروسونو داها آنلاشیلیر حاله گتیرمک ایچینسه عؤمرونون گئری کالانینا ایهتییاچ دویموشدور.وارلیق و زامان’ی دراماتورژیک بیر اینجئله مه یه تابی توتارساک اثرین اؤنسؤزو ایله سونسؤزو آراسیندا کئچئن بؤلوملرین بیر یئره وارماقدان زیاده بیر یولدا اولما حالی اولدوغو سؤیله نه بیلیر. بو یولون سونونون اولماسی یا دا سونوندا بیزی بیر یئره گؤتورمه سی گَرَکمز. اؤنملی اولان وارلیگین نه اولدوغو سوروسونون تئشکیل ائتدیگی یولدا یول آلابیلمکتیر و یولو یول یاپان دا تام دا بو یولدا اولما حالیدیر. بو یوزدن هئیدئگگئر اؤنسؤزده " بو ریساله نین شیمدیلیک قایدییلا هئدئفی، زامانی هر تورلو اولاسی وارلیق آنلاییشی نین اولاسی اوفکو اولاراق یوروملاماق اولاجاقتیر " دئرکن، سونسؤزده " یوکسا بیزاتیهی زامان کندینی وارلیگین اوفکو اولاراق می آچیغا چیخارماقدادیر؟ " دییه سورار. بو ایکی جومله عینی آنلاما گلییور کیمی گؤرونویورسا دا فارکلیدیر. هر شئیدن اؤنجه اؤنسؤزو یازان هئیدئگگئر'له سونسؤزو یازان آراسیندا مواززام بیر فارک واردیر، زامان ایچینده یول آلمانین دایانیلماز آغیرلیغی… یولدا اولما سیراسیندا قارشیلاشتیغی دوروملاری آنلاتماق ایچین آلمانجانین اولاناقلارینی سونونا قدر کوللاندیغی سؤیله نه بیلیر هئیدئگگئر’ین. بو دورومو تورکچه چئویریده قارشیلاشتیغیمیز گونده لیک حیاتدا کوللانمادیغیمیز-کوللانامادیغیمیز قاوراملاردان دا آنلاماق مومکوندور. ه.کاان اؤکدن’ این بؤیوک بیر تیتیزلیکله دیلیمیره آکتاردیغی ایهتیمام-گؤسترمکلیک، دونیا-ایچیندئ-اولما، اولدوم-اولاصیلیک، ال-آلتیندا-اولماقلیک… بو و بونون کیمی اثرده یئر آلان داها بیر چوخ قاورام هئیدئگگئر فلسفه سی نین بیر یؤنونو آچیغا چیخارماقدادیر: فئنومئنولوژیک اولاراق قاپالیلیغی آچما قرارلیلیگیندا اولان هئیدئگگئر، بو قاپالیلیغی-آچارکن قارشیلاشتیغی زورلوکلارین اوسته سیندن آنجاق بو قاوراملارلا گله بیلمیشدیر. کیساجاسی لوگوس و حقیقت بونو زورونلو کیلمیشدیر. اونیوئرسیته ده کی دئرسینده بو دورومو آنلاتیرکن؛ " بورادا هانتال و بلکی ده چیرکین قاوراملار سوکماق زوروندا کالییورساک، بو بنیم بیر توتکونلوغوم وئیا کندی ترمینولوژیمه اشیک اولمامدان دئییلدیر، اولقولارین کندی زورلاماسیدیر " دئر و اکلر " بونلارا تعاغیلیپ کالینمامالی! " اوخویوجو آچیسیندان بعاغیلدیغیندایسا بو فئنومئنولوژیک یؤنتئمین اوخویوجودا بیر یابانجیلاشدیرما ساغلادیغینی سؤیله مک مومکوندور. بیر وارلیق اولاراق بن ایچینده بولوندوغوم حاللرین دیشاریدان بیر گؤزله هم ده بوز کیمی قاوراملارلا تانیملاندیغینی گؤرونجئ، او ان یاخینیمدا اولانین آسلیندا ان اوزاک اولدوغونو آنلاریم. هئیدئگگئر’ین ده آنلاتماق ایسته دیگی بودور؛ وارلیق’ین نه اولدوغونو بو زامانا قدر او قدر بیلیندیک و یاخینیمیزدا زاننتتیک کی یوزییللارجا بو سورویو سورمادان بئکلتتیک و سونوندا او ان اوزاغیمیزدا دوران بیر سورو حالینه گلدی و شیمدی یاپیلماسی گَرَکن بو سورویو بولوندوغو، ایچینه بیراقتیغیمیز کارانلیکتان چکیپ چیخارماقتیر. بونو یاپابیلمک ایچینسه گیریش نیته لیگینده بیر ایردئله مه یه گَرَک دویولماقدادیر. ایشته وارلیق و زامان بو ایردئله مئیی قونو آلیر.
وارلیق و زامان’دا " گیریشین گیریشی " اولاراق آدلاندیرابیله جگیمیز ایلک کیسیم وارلیق’ین نه اولدوغو سوروسونون آچیغا چیخاریلماسینا آیریلمیشدیر. آسلیندا هئیدئگگئر’ین بورادا یاپتیغی وارلیگین نه اولمادیغینی اورتایا کویماقدان باشقا بیر شئی دئییلدیر. بونو یاپارکن ده بو زامانا قدر وارلیگین نه اولدوغونا ایلیشکین سورویو سورمایا چالیشان فیلوسوفلارلا (دئسجارته س، کانت، هوسسئرل…) اوزون بیر سوهبئته گیریشیر و بؤیله لیکله بو سورونون نئدن بوگونه قدر سورولامادیغینی آچیغا چیخارمایا چالیشیر.وارلیق و زامان’ین ایکینجی آیریمینا مئتینسل آنلامدا بعاغیلدیغیندا هم اینجئلئدیغی قونو هم ده بونا اویقون اولان آنلاتیم شئکلی آچیسیندان بیرینجی آیریمدان آیریلدیغینی سؤیله مک مومکوندور قانیمجا. هر شئیدن اؤنجه بو بؤلوم دوزیازیسی اعتیباری ایله زامانسال بیر اوخومایی طالعپ ائتمکده دیر اوخویوجودان. مئتین یاپیسی اولاراق باریندیردیغی هارکئتلیلیک عینی زاماندا ساهیهلیغی ده ایچینده داشیماقدا و اوخویاندان دا بؤیله بیر ساهیهلیگه یاراشیر بیر اوخوما طالعپ ائتمکده دیر.
گئنل اولاراق وارلیق و زامان’ین یاپیسینا بعاغیلدیغیندایسا ان اؤنملی نؤقطه اثرین بیر سورویلا بیتییور اولوشودور. آنجاق بوراداقی سورو هرهانگی بیر سورو دئییلدیر. وارلیق و زامان ایلینتیسینی آچیغا چیخارمایا یارایان و عینی زاماندا ایکیسی نین اؤزدئش اولمادیغینی اورتایا کویان " یوکسا بیزاتیهی زامان، کندینی وارلیگین اوفکو اولاراق می آچیغا چیخارماقدادیر؟ " سوروسو اوخویوجو ایچین ایلک بآخیشتا بیر هایال کیریکلیغی کیمی گؤرونسه ده یازارلا یاپیلان بیر ایشبیرلیغیدیر ده عینی زاماندا. باشدا بلیرتدیگیمیز کیمی اگر هئیدئگگئر’ین دوشونجه سینی بیر " یولدا اولما " حالی اولاراق بلیرلرسئک وارلیق'ین نه اولدوغونا دایر سورویا یؤنلیک چیکتیغیمیز یولجولوکتا بیرلیکتئ-اولوشوموزون سونلاندیغی نین آما یولون بیتمه دیغی نین ان اؤنملی گؤسترگئسیدیر بو سورویو سورماسی. چونکو ساهیه اولاراق بو سورویو دوشونمئ، هرکسین کندی باشینا قاتئتمه سی گَرَکن بیر یولدور. رفقط بیتمیشدیر…
وارلیق و زامان
مارتین هئیدئگگئر
آگورا کیتاپلیغی
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder