ترتیب ائدن: گونتای گنجالپ
آلبئرت ائینستئین (14 مارت 1879 - 18 نیسان 1955)
اینسانلیق سورونلاری و چؤزوم یوللاری
یئریوزونده کی اینسانلاری ساغدویویلا و کندی موتلولوقلارینی دوشونرک یاشامایا یؤنلتمک قولای اولسایدی، اینسانلیغین سورونلارینا پک چوخ چؤزوم یوللاری بولونابیلیردی. دوغوم کونترولو اؤرنگینی اله آلالیم: بو قونودا بیری کندی چیخارینی گؤزتجگینه گؤره دوغوم کونترولونون اویقولانماسی هئچبیر گوچلوک چیخارمایاجاق، نوفوس آرتیشی دا بیر تَهلوکه اولماقدان چیخاجاقدی. آما بو گئرچکله شدیریله مه دی. آیدینلارین بیله، ان تهلوکه لی دوروملاردا دا اولسا، کندی موتلولوقلاری ایچین ساغدویویلا داورانمالارینی ساغلاماق قولای اولمویور.
هرهانگی بیر اینسانلیق سورونونون اونا دوغرودان دوغرویا سالدیرماقلا چؤزومله نه بیله جگینه اینانمییوروم. آنجاق زامانا دایانان بیر ائییتیم یولو و آیری آیری پک چوخ چابالارین قاتیلماسییلا اینسان قوشوللاری نین آغیر آغیر دا اولسا ایییه دوغرو دَییشه جگینی اومویوروم.
اینسان حاقلاری
اوزون سورن حیاتیم بویونجا بوتون گوجومله الله توتولابیلیر گئرچکلیگین یاپیسینی آنلاماغا چالیشدیم. اینسانلارین داها وارلیقلی اولمالاری یولوندا، حاقسیزلیغا و باسقییا قارشی، یا دا گله نکسَل اینسان باغلاری نین دوزلمه سی ایچین دوزنلی بیر چابا گؤسترمه دیم. یاپدیغیم سادجه شویدو: اوزون آرالیکلارلا، سوسمانین بیر سوچو پایلاشماق یا دا یوکلنمک اولاجاغی توپلومسال چیکمازلار و موتسوزلوقلار قارشیسیندا آچیقچا نه دوشوندوغومو بیلدیردیم. بؤیله دوروملارین سون ییللاردا گئتدیکچه چوغالدیغی آچیقچا اورتادا، آما البت بونون سوچلوسو اولان دا من دئییلیم.
ییلدیزلاردا یازیلی دئییلدیر اینسان حاقلاری نین وارلیقی و دَیَری: تاریخ بویونجا بیر تاخیم اویانیک اینسانلار، اینسانلارین بیربیرلرینه قارشی ان ایی داورانیش یوللاری نین نه اولابیله جگینی دوشونموشلر، بونو اؤیرَتمیشلردیر. آیریجا ان اویقون توپلوم یاپیسی نین نه اولابیله جگی قونوسوندا بیر تاخیم قاوراملارین گلیشمه سینی ساغلامیشلاردیر. تاریخ یاشانتیسیندان، گوزللیگه و دوزنه دویولان اؤزله مدن گلن بو اولکو و اینانچلار قورام اولاراق اینسانلارجا همن منیمسنمیش، آما ایلکه ل ایته له مه لری نین باسقیسی آلتیندا عینی اینسانلارجا هر زامان چیگننمیشدیر. تاریخ اینسان حاقلاری ایچین آچیلان سورکلی ساواشلارلا دولودور، سونوندا کسین ظفره بیر تورلو اولاشامادیغیمیز ساواشلارلا. آما بؤیله بیر ساواشدان وازگئچمک اینسانلیغین ییخیمینا یول آچماق اولور.
بوگون، اینسان حاقلاری ده یینجه، بیریین باشقا بیریلره یا دا دئولته قارشی قورونماسینی، چالیشما حاققینی و امه یی نین قارشیلیگیندا اویقون بیر قازانچ ساغلاما حاققینی، تارتیشما و اؤیرَتیم اؤزگورلویونو، بیریین یوردونون یؤنتیمینه قاتیلما حاققینی آنلییوروز.
بو سایدیقلاریمیز، بوگون، هر نه قَدَر کاغیت اوزرینده حاق اولاراق تانینییورلارسا دا، اصلینده سؤمورولمه یه هر زامان اولدوقلاریندان داها الوئریشلیدیر. بو دا یاسالارین بوشلوقلارینی بیلن بیر تاخیم قورناز حقوقچولارین آراجیلیگی ایله ساغلانییور.
آیریجا، اینسان حاقلاری ایچینده، پک سؤزو؛ ائدیلمه سه بیله، بویوک اؤنم قازانماسی قاچینیلماز اولان بیر حاق داها وار: بیریین یانلیش یا دا ضررلی سایدیغی ائیله ملره قاتیلماما حاققی و اؤدَوی. بونون ان اؤنملی اؤرنگی ده عسگرلیک خیدمتینه قاتیلمایی ردده تمکدیر. اؤیله دوروملار بیلییوروم کی، بو یوزدن اخلاق آنلاییشی ساغلام بیر تاخیم بیریلرین دئولت ماقاملاری ایله آرالاریندا آنلاشمازلیقلار چیکمیشدیر. اویسا آلمان ساواش سوچلولاری نین نورمبئرگ'ده کی دوروشمالاری سیراسیندا سوچلارین دئولت بویروغو ایله ایشلندیگی گَرَکچه سی ایله باغیشلانامایاجاقلاری ایلکه سینه اینانیلییوردو. ویجدان، یاسالاردان اوستون ساییلییوردو.
گونوموزده، داها چوخ سییاسال اینانچلار و تارتیشما اؤزگورلویو ایله آراشدیرما و اؤیرَتیم اوزگورلوغو اوغروندا ساواتلییور. کومونیزم قورخوسو یوردوموزو اؤبور اؤلکه لرین گؤزونده گولونچ دوشورن بیر تاخیم سییاسال داورانیشلارین منیمسنمه سینه یول آچتی. سییاسال اوستونلوک ساغلاماق ایچین کومونیزم قورخوسونو یایان ایقتیدار هیرسی ایله گؤزو دؤنموش پولیتیکاجیلارا داها نه قَدَر گؤز یوماجاغیز؟ کیمی زامان دوشونویوروم دا، اینسانلار آلایجیلیک' دویقولارینی اؤیله سینه ییتیرمیشلر کی، فرانسیزلارین «آالایا آلماق اؤلدورور،» سؤزونون بیر آنلامی قالمادیغینا اینانییوروم نرده یسه
بیرئیسل و توپلومسال سوروملولوق
بورادا ویجدان و یاسالار آراسینداکی او اسکی چاتیشما ایله گئنه قارشی قارشییاییز. نورمبئرگ دوروشمالاری سیراسیندا، دَییشیک هوکومئتلر، اخلاقدیشی ائیله ملرین هوکومئت بویروغو ایله ایشلنمیش سوچلار اولدوغو گَرَکچه سی ایله باغیشلانامایاجاغی قانیسمدایدیلار. اخلاقدیشی بیر ائیله مین نه اولدوغونو کیشی نین بیرئیسل یارقیسی و ویجدانی بلیرلر. اخلاق یاسالاری نین هر تورلو یاسادان اؤنجه گلدیگی دوشونجه سی ایسه اینسانلارین دوغرولوک و یانلیشلیک آنلاییشینا دا اویماقدادیر.
بیلینچلی اولاراق ساواشمامایی سئچن کیشی دئوریمجی بیر کیشیدیر. یاسالارا قارشی گلمه یه قرار وئرمکله توپلومون ایرَلیله مه سی اوغروندا چالیشماق کیمی ان اؤنملی بیر اولقویو کیشیسَل چیخارلاریندان اوستون توتموش اولویور دئمکدیر. چوخ گوچ دوروملاردا توپلومسال ایرَلیله مه یی سوردورمه نین تک یولو بودور. قوووتلر دنگه سی یورورلوکده کی یاسالارین و سییاسال قوروملارین ایشله مه سینی انگللییورسا، بو توتوم داها چوخ اؤنم قازانیر. آمریقان آنایاساسینی حاضیرلایانلار بو دوشونجه یله خالقین آیاقلانما حاققینی تانیمیشلاردیر.
گاندیی' نین هیندیستان'ین اؤزگورلویونو قازانماسی ایچین اویقولادیغی یؤنته م زور قوللانمایان بیر دئوریم یؤنته مییدی. اولوسلاروستو بیر اؤرگوده دایاناراق یئریوزونده باریشی گئرچکله شدیرمک آنجاق گاندیی' نین یؤنتیمی نین گئنیش اؤلچوده اویقولانماسی ایله ساغلانابیلیر.
زنجی سورونو
آمریکا'دا، اون ییلی آشکین بیر سوردیر آرانیزدا یاشایان بیر کیمسه اولاراق یازییوروم. شآخاسی اولمایان بیر سورون اوستونه دیکقاتینیزی چکمک نییئتینده ییم. بیر چوخ اوقویوجولار: «یالنیز بیزلری ایلگیلندیرن و مملکتیمیز یئنی گلمیش بیر آدامین دوقونماماسی گَرَکن قونولار اوستونده سؤز سؤیله مه یه نه حاققی وار؟» دییه سورابیلیرلر کندی کندیلرین.
بؤیله بیر گؤروشون حاقلی اولابیله جگینی سانمییوروم. بللی بیر اؤلکه ده بویوین بیر کیمسه بیر چوخ شئی ه اولاغان گؤغویله باخار. اویسا، هو اؤلکه یه اولقون یاشتا گلمیش بیر کیمسه اؤزل و کارآختئریستیک اولان شئی لره کسکین بیر گؤزله باخابیلیر. منجه، بو کیمسه گؤروب دویدوقلارینی سربستچه دیله گئتیرمه لیدیر. چونکو، بؤیله داورانماقلا یارارلی اولابیلیر بلکه.
یئنی گلن بیریسی نین بو مملکده چار-چابوق، باغلانماسی خالقتا راستلانان دئموکراسی هاواسینداندیر. من بورادا، بو مملکتین -بویوک اؤلچوده حئیرانلیغیمیزی حاقق ائتمه سینه راغمن دئموکراسی نین پولیتیک یاپیسیندان چوخ، کیشیلر آراسینداکی ایلیشکیلری و بونلارین بیربیرلرینه قارشی توتوملارینی دوشونویوروم.
بیرله شیک آمریکا'دا، هرکس کندی کیشیسَل دَیَرینه اینانماقدادیر. هئچ کیمسه بیر باشقا کیشی نین یا دا صینیفین قارشیسیندا کوچولمز. بویوک زنگینلیک فرقلاری، حتی کیچیک بیر آزینلیقین اوستون گوجو بیله کیشیلرین کندیلرینه اولان بو گوربوز گووَنینی و بنزرلری نین اوورونا قارشی دویدوغو تابیی سایقییی سارساماز.
بونونلا بئرابئر، آمریقالیلارین توپلومسال گؤروشونده قارانلیق بیر نوکتا وار. ائشیتلیک دویقولاری و اینسان اونورونا اولان سایقیلاری، اؤزل اولاراق بیاز رنکلی اینسانلارلا سینیرلانمیشدیر. بو سونونجولارین بعضیلارینا قارشی بیر تاخیم اؤن یارقیلاری بیله وار. بیر یهودی اولاراق بونلارین تامامییله فرقینده ییم. آما، بونلار «بیاز» لارین قارا رنکلی کندی یورتداشلارینا، اؤزللیکله زنجیلره قارشی اولان توتوملاری یانیندا اؤنمسیز قالماقدادیر. کندیمی بیر آمریقالی سایدیغیم اؤلچوده بو دوروم اوزونتومو آرتدیرییور. دوشونجه می آپآچیق سؤیله یَرَک سوچ اورتآخلیگی دویقوسوندان قورتولابیلیریم آنجاق. بیر چوخ تمیز اورکلی کیمسَلر منه شؤیله جاواپ وئرییورلار: «بیزیم زنجیلره قارشی اولان توتوموموز، بو اینسانلارلا عینی مملکتده یان یانا یاشییاراق ائدیندیگیمیز بیر تاخیم کؤتو دنیلرین سونوجودور»
شونا کسین اولاراق اینانییوروم کی، بؤیله دوشونن هرهانگی بیر کیمسه اوغورسوز و یانلیش بیر دوشونوشون قوربانی اولماقدادیر. آتالارینیز بو سییاه اینسانلاری یئرلریندن زورلا سوروکله ییپ گئتیرمیشلر بورایا؛ بیاز اینسان زنگینلیک و راحات بیر حیات پئشینده قوشارکن، اونلاری گؤزلری نین یاشما باخمادان ائزمیش، سؤمورموش، کؤله دورومونا دوشورموشدور. زنجیلره قارشی بوگونون اؤن یارقیسی، بو یاخیشیکسیز دورومو سوردورمه ایسته یی نین بیر سونوجودور.
اسکی یونانلیلارین دا کؤله لری واردی. بونلار زنجی دئییل، ساواشتا اسیر ائدیلن بیاز اینسانلاردی. او زامانلار، عیرق آیریمی دییه بیر شئی سؤز قونوسو اولامازدی. بونونلا بئرابئر، یونان فیلوسوفلاری نین ان بویوکلریندن بیری اولان آریستوتئله س، کؤله لرین آشاغی یارادیقلار اولدوغونو، حاقلی اولاراق بویوندوروک آلتینا آلینیپ اؤزگورلوکلریندن یوخسون بوراخیلدیقلارینی سویلویور. اونون دا گله نکسَل اؤن یارقیلار آغینا دوشتوغو، اولاغانوستو زکاسینا راغمن، بو آغدان قورتولامادیغی آچیقچا مئیداندادیر.
اولوپ بیتنلره قارشی توتوموموز، بویوک اؤلچوده، داها چوجوقکن چئورمیزدن، بیلینچسیز اولاراق، قاپتیغیمیز دوشونجه لر و دویقولارلا قوشوللانمیشدیر. باشقا ده ییمله، سویدان گئچن یئتیلر و اؤزللیکلر یانیندا بیزی بیز یاپان گله نکدیر. بیلینچلی دوشونجه میزین، داورانیشیمیز و اینانچلاریمیز اوزرینده کی ائتکیسی نین، گله نکین گوچلو ائتکیسی یانیندا، نه دنلی گوچسوز اولدوغونو بینده بیر فرق ائدریز.
گله نگی آزاد گؤرمک ساچما اولور البت، آما اینسانلار آراسینداکی ایلیشکیلرین داها ایی اولماسی ایسدنییورسا، اینسان آخلی نین و بیلینجی نین گلیشمه سییله بیرلیکده، گله نگی کونترول ائتمه یه باشلامامیز گَرَکیر. گله نکده حیاتیمیزا و اونوروموزا ضرر وئرن شئی لری دوزلتمه یه و یاشاییشیمیزی اونا گؤره بیچیملندیرمه یه چالیشمالیییز.
اؤیله سانییوروم کی، قونویو دوروستچه درینله شدیرن هرهانگی بیر کیمسه، زنجیلره قارشی بسله ننن او گله نکسَل اؤن یارقی نین نه دنلی یاخیشیکسیز و آلچالتیجی اولدوغونو چارچابوق قبول ادر.اما ایی نییئت صاحیبی اینسان بو کؤکله شمیش اؤن یارقییلا ساواشماق ایچین نه یاپابیلیر؟ سؤزویله یه داورانیشییلا اؤرنک اولماق جسارتینی گؤسترمه لی و چوجوقلاری نین بو عیرق آیریمی نین ائتکیسی آلتیندا قالمامالارینا دیکقات ائتمه لیدیر.
بو کؤکله شمیش خسته لیگی چارچابوق اؤنله مه نین بیر یولو اولابیله جگینی سانمییوروم. آما بو آماجا اولاشینجایا قَدَر، دوروست و ایی نییئتلی بیر اینسان ایچین، بوتون چاباسینی ایی بیر داوانین خیدمتینه قویماسیندان داها بویوک بیر موتلولوق دوشونوله مز.
نیچین سوسیالیزم
ائکونومیک و توپلومسال سورونلاری بیلمه ین بیر کیمسه نین سوسیالیزم اوستونه بیر تاخیم دوشونجه لر ایره لی سورمه سی اویقون دوشه ر می؟ بیر چوخ باخیملاردان دوشه ر منجه. اؤنجه، سورونو بیلیمسَل بیلگی آچیسیندان آلالیم اله . آسترونومییله - سؤز گلیمی - ائقونومی بیلیمی آراسیندا اؤز باخیمیندان بیلیمسَل یؤنته م آیریلیکلاری، یوکموش کیمی گله بیلیر اینسانا. دنبیلیر کی، هر ایکی آلاندا دا بیلگینلر بللی بیر گوروب اولایی یؤندن وه، گئنل اولاراق، قبوله دَیَر بیر تاخیم یاسالار بولمایا چالیشیرلار؛. آماچلاری اولایلار آراسینداکی ایلیشکیلری الدن گلدیگینجه آنلاشیلیر حاله گئتیرمکدیر. اویسا گئرچکده، بو بیلیملر آراسیندا یؤنته م آیریلیکلاری واردیر.گؤزله ننن ائقونومیک اولایلارین آیری آیری دَیَرلندیریلمه سی گوچ ساییسیز ائتکنلره باغلی اولماسی، ائقونومی آلانیندا گئنل یاسالار بولمایی زورلاشدیرماقدادیر. آیریجا، سؤزده اویقار اینسانلیق تاریخی نین تا باشلانقیجیندان بوگونه قَدَر بیریکمیش اولان دنیلر (بیلیندیگی کیمی) هئچ ده ائقونومیک اولمایان بیر تاخیم ندنلرله، گئنیش اؤلچوده، ائتکیلنمیش و سینیرلانمیشدیر. اؤمه یین، تاریخده بویوک دئولتلرین چوغو وارلیقلارینی فتحلره بورچلودورلار. فاتح اولوسلار، گَرَک یاسالارلا، گَرَک ائقونومیک یوللاردان، اله گئچیردیکلری مملکتین آیریجالیکلی صینیفی دورومونا گلمیشلردیر. توپراغی تکئللرینه گئچیرمیشلر و کندی آرالاریندان سئچیلمه بیر راهیپلر صینیفی قورموشلاردیر. ائییتیمی دنتله یَن راهیپلر توپلومدآکی صینیف آیریلیگینی سورکلی بیر قوروم حالینه گئتیرمیش و بیر دَیَرلر دوزنی یارات میشلاردیر. خالق دا، بویوک اؤلچوده بیلینچسیز اولاراق توپلومسال داورانیشینی بو دوزنه اویدورموشدور.
آما تاریخسَل گله نک داها دون باشلامیش ساییلیر؛ هئچ بیر یئرده، تهورستئین وئلمن'ین ده ییمییله، اینسانلیغین گلیشیمینده «یاغماجیلیک دؤنمی»نی آشمیش دئییلیز هئنوز. گؤزله گؤره بیله جگیمیز ائقونومیک اولوشمالار بو آشامانین مالیدیرلار و بونلاردان چیخارابیله جگیمیز یاسالاری باشقا آشامالارا اویقولایانلایا بیلریز. سوسیالیزمین گئرچک آماجی اینسانلیغین «یاغما و چاپول» دؤنمینی گئریده بوراخماق و داها ایره لیلره گئتمک اولدوغونا گؤره ، ائقونومی بیلیمی، بوگونکو دوروموندا، گله جگین سوسیالیست توپلومونا پک آز ایشیق توتابیله جکدیر.
ساغلایابیلیر آنجاق.اماچلار،یوکسئک بیر اخلاق اولکوسو داشییان اینسانلارین قافاسیندا دوغار. بو آماچلار اؤلو دوغمادیقلاری، جانلی و گوچلو اولدوقلاری زامان، ساییسیز اینسانلارجا منیمسنرک ایره لیلره گؤتورولور. توپلومون آغیر گلیشمه سینی ایشده بو یاری بیلینچلی اینسانلار ساغلار.
بو ندنلردن اؤتورو، اینسانلا ایلگیلی سورونلاردا، بیلیم و بیلیمسَل یؤنته می کوچومسه مکدن قاچینمالیییز، توپلوم دوزنینه دَیینن سورونلار اوستونده یالنیز اوزمانلارین سؤز صاحیبی اولدوغونو دا قبول ائتمه مه لیگیز.
ساییسیز کیمسَلر: «اینسان توپلومو بوهران گئچیرییور، دنگه سی آدام عاغیللی بوزولموش» دییه لی چوخ اولمویور. بؤیله دوروملارین اؤزللیگی شودور: اینسانلار باغلی اولدوقلاری کیچیک یا دا بویوک توپلولوقلارا قارشی ایلگیسیز قالیرلار، یا دا دوشمنجه توتوملار آلیرلار. دوشونجه می آچیقلاماق ایچین، باشیمدان گئچن بیر اولایی آنلاتماق ایستریم بورادا. چوخ اولمویور، عاغیللی و اییی یارادیلیشلی بیر کیمسه یه یئنی بیر ساواشین تهلوکه سیندن سؤز ائدییوردوم. بو ایشین شآخاسی یوکتو منجه، یئنی بیر ساواش بوتون اینسانلیغین وارلیقی ایچین جیدی بیر تهلوکه یدی. یالنیز اولوسلاروستو بیر اؤرگوت بو تهلوکه یی اؤنلییه بیلیردی. بو سؤزلریم اوزرین، میسافیریم، کئفینی بوزمادان، سویوق قانلا: «اینسان سویونون یوخ اولماسینا نیچین بؤیله وار گوجونوزله قارشی قویویورسونوز؟» دئدی. بوندان یوز ییل اؤنجه سینده اولسایدی، هئچ کیمسه بؤیله سینه دوشونجه سیز بیر سؤز ائتمزدی. بو سؤز، کندی ایچ دونیاسیندا بیر دنگه قورماق ایچین بوشونا چابالامیش، سونرا آز چوخ اوموت کسمیش بیر اینسانین سؤزویدو. بوگون بیر چوخ اینسانین آجیسینی چکدیگی او اوزوجو یالنیزلیغین، تک باشینا قالمیشلیگین دیله گلیشییدی بو.
بؤیله سورونلار اورتایا آتماق قولایدیر آما، بونلارا آز بوچوخ کسینلیکله ده اولسا، قارشیلیق وئرمک زوردور. دویقولاریمیزلا اگیلیملریمیزین، چوغو زامان، بیربیرینی توتمادیغینی، آچیق سئچیک اولمادیغینی، قولای و باسیت فورموللرله دیله گئتیریله مییئجگینی چوخ ایی بیلییورسام دا، گوجوم یئتدیگی قَدَر قارشیلیق وئرمه یه چالیشاجاغیم یینه ده.
اینسان، عینی زاماندا هم تک باشینا، هم ده توپلومسال بیر وارلیقدیر. تک باشینا بیر وارلیق اولاراق، کندینی و کندینه یاخین اولانلارین وارلیقینی قورومایا، اونلارین ایستکلرینه قارشیلیق وئرمئیه، دوغوشدان صاحیبولدوغو یئتیلرینی گلیشدیرمه یه چالیشیر. توپلومسال بیر وارلیق اولاراق دا، بنزرلرینه کندینی بئغئندیریپ سئودیرمئیه، اونلارین بئغئنیلرینی پایلاشمایا، اوزونتولرینی گیدئرمه یه و یاشاما قوشوللارینی اییله شدیرمه یه چالیشیر. چوغو زامان بیربیرینه آیکیری اولان بو دَییشیک اگیلیملرین وارلیقی، باشلی باشینا، بیر اینسانین اؤزللیگینی آچیکلار و بونلارین بللی بیر بیچیمده بیرآرایا گلیشی ده اینسانین کندی ایچ دنگه سینی نه اؤلچوده قورابیله جگینی و توپلومون اییلیگینه نه اؤلچوده یارارلی اولابیله جگینی بلیرلر.
اصلینده، بو ایکی اگیلیمله ایلگیلی گؤره سَل گوجون سویاچکیمله بلیرلنمیش اولماسی هئچ ده ایمکانسیز دئییلدیر. آما، ان سونوندا اورتایا چیخان کیشیلیگی، کیشی نین گلیشمه سیراسیندا راستگله ایچینده بولوندوغو اورتام، بویودوغو توپلومون گله نکلری، بیر تاخیم داورانیشلارا وئردیغی دَیَر ده گئنیش اؤلچوده مئیدانا گئتیریر. سویوت «توپلوم» قاورامی، اینسان تکی ایچین گَرَک کندی چاغداشلارییلا، گَرَک گئچمیش قوشآخلارین، دولایلی دولایسیز ایلیشکیلری نین بوتونو آنلامینا گلیر. اینسان تکی، کندیلیگیندن دوشونبیلیر، دویابیلیر، ساواشابیلیر و چالیشابیلیر آما فیزیکسَل و دویقوسال حیاتیندا شیکی سیکییا توپلوما باغلیدیر.ؤیله کی،توپلوم چئرچئوئسی دیشیندا نه دوشونبیلیر نه ده آنلایابیلیریز اونو. اینسانا یییئجک ایچئجگینی، گییئجگینی، اوتوراجاغی یئری، چالیشما آراچلارینی، قونوشتوغو دیلی، دوشونجه بیچیملرینی وه، بویوک اؤلچوده، اؤزونو ساغلایان «توپلوم»دور. اینسانین حیاتی، شو کیچیک «توپلوم» سؤزجویونون آرخاسیندا ساخلی اولان گئچمیشتکی و بوگونکو میلیونلارجا اینسانین چاباسیلا یاشانیر دوروما گلمیشدیر.
دئمک، اینسانین توپلوما باغلیلیگی دوغال و یوخ ائدیله مز بیر شئی دیر، عینی قاریشقالارلا آریلاردا اولدوغو کیمی. بونونلا بیرلیکده، قاریشقالارلا آریلارین یاشاییش یولو ان بالاجا آیرینتیلارینا وارینجایا قَدَر سویدان گلمه بیر تاخیم ایچگودولرله بلیرلنمیشدیر. اویسا، اینسانلار آراسینداکی قارشیلیقلی ایلیشکیلر چوخ دَییشکن اولدوکتان قَدَر، دَییشمه لره ده الوئریشلیدیرلر.
گَرَک بلله ک، گَرَک یئنی یئنی بیره شیملر یاپما گوجو، گَرَکسه سؤزله آنلاشابیلمه یئدنغی، اینسانوغوللاری آراسیندا، بییولوژیک زورونلوقلارا باغلانمایان بیر تاخیم گلیشمه لره یول آچمیشدیر. بو تورلو گلیشمه لر، گله نکلرده، قوروملاردا، اؤرگوتلرده، ادبییاتدا، بیلیملرده، موهئندیسین یاپدیقلاریندا و صنعت اسرلرینده گؤستریر کندینی. بو دا، بیر اینسانین بیر باخیما کندی داورانیشییلا حیاتینی ناصیل ائتکیله یه بیله جگینی و بو یولدا، بیلینچلی دوشونجه و ایسته یین ناصیل بیر رول اوینایابیله جگینی گؤستریر. اینسانین، دوغوشدان سویاچکیم یولویلا بلیرلنمیش بییولوژیک بیر یاپیسی واردیر.
بو یاپییا، اینسان تورونو نیته له یَن دوغال ایته له مه لرله بیرلیکده دَییشمز گؤزویله باخمالیییز. آیریجا، اینسان حیاتی بویونجا، خبرله شمه و داها باشقا بیر چوخ ائتکی یوللارییلا توپلومدان کولتورل بیر یاپی الده ادر. ایشده بو کولتورل یاپی زامانلا دَییشه بیلیر و اینسان تکییله توپلوم آراسینداکی ایلیشکیلری بویوک اؤلچوده بلیرلر. بوگونون اینسانبیلیمی، سؤزده ایلکه ل کولتورلر اوزرینده یاپدیغی آراشدیرمالارلا بیز شونو گؤسترمیشدیر: اینسان اوغلونون توپلومسال داورانیشیندا بویوک دَییشمه لر اولابیلمکده دیر، چونکو بو داورانیشلار باشلیجا کولتور اؤرنکلرینه و توپلومدا آغیر باسان اؤرگوتلنمه تیپلرینه باغلی بولونماقدادیر. ایشده، اینسانین یاشاما قوشوللارینی اییله شدیرمه یه چالیشانلار بونا دایامالیدیرلار اوموتلارینی: اینسانوغلو، بییولوژیک یاپیسی دولاییسییلا، بیربیرینی قارشیلیقلی....اولاراق یوخ ائتمه یه، یا دا کندی یاراتدیغی اینصافسیز بیر قدرین اویونجاغی اولمایا محکوم ائدیلمیش دئییلدیر.
اینسان حیاتینی الدن گلدیگینجه اییله شدیرمک ایچین، توپلومون یاپیسینی و اینسانین کولتورل توتومونو نه یولدا دَییشدیرمک گَرَکتیغینی کندی کندیمیز سوراجاق اولورسآخ، دَییشدیرمییئجگیمیز بیر تاخیم قوشوللارین وارلیقینی دورمادان حسابا قاتماق زورونداییز. یوکاریدا دا سؤیله دیغیم کیمی، اینسانین بییولوژیک اؤزونو، هر ایسدنن پراتیک آماچلار ایچین، دَییشمه یه اوغراتاماییز. آیریجا، شو سون بیر قاچ یوزییلین تکنیک و دئموگرافیک گلیشمه لری ده بیر تاخیم قوشوللار یارات میشدیر کی، هونلار دا دَییشمئدن سوروب گئتمک زوروندادیرلار. بیر درجه یه قَدَر یوغون و گئچیملری ایچین گَرَکلی ماللاری اولان توپلولوقلاردا، آشیرییا واران بیر ایشبؤلومو و آرتیقسییلا مرکزله شمیش بیر اورتیم دوزنی گَرَکلیدیر، هم ده پک گَرَکلی. کیشیلرین یا دا آزچوخ کیچیک توپلولوقلارین کندی کندیلرینه یئتدیگی او اینسانا اوزاقدان بیر ماسال کیمی گلن چاغلار، بیر داها گئری دؤن-مه مئجسینه گؤچوپ گئتمیشدیر آرتیک. بوگون اینسانلیق دونیا اؤلچوسونده بیر اورتیم و توکتیم توپلولوغو اولموشدور درسئک، آشیرییا قاچمیش اولماییز.شیمدی اؤیله بیر نوکتایا گلدیم کی، منجه زامانیمیز بوهرانی نین اؤزونو یاپان شئی ه دوقونماق ایستییوروم قیساجا. بو، اینسانداکی ایله توپلوم آراسینداکی ایلیشکی سورونودور.
اینسانداکی توپلوما اولان باغلیلیغی نین هر زاماندان داها چوخ بیلینجینه وارمیشدیر، آما بو باغلیلیگی اولوملو بیر یارار، اورگانیک بیر باغ، قورویوجو بیر گوچ اولاراق دئییل، داها چوخ، دوغال حاقلارینا، حتی وارلیقینا قارشی بیر تَهلوکه کیمی گؤرویور. آیریجا، توپلومسال دورومو باخیمیندان، کیشی نین اؤز یاپیسینا باغلی منجیل اگیلیملر گوچلنیرکن، اؤزو باخیمیندا داها گوچسوز اولان توپلومسال اگیلیملری گئتگیده بوزولماقدادیر. توپلومداکی دوروملاری نه اولورسا اولسون، بوتون اینسانوغوللاری بو بوزولما اولایی نین آجیسینی چکمکده دیر. منجیللیکلری نین اؤله سی اولدوقلاریندان خبرسیز، کندیلرینی گووَنسیزلیک ایچینده یاپا یالنیز دویماقتا، صاف، تمیز و یالین بیر حیات سئوینجیندن یوخسون بولماقدادیرلار، اینسان، کندینی توپلوما آدایاراق، قیسا و تهلوکه لرله دولو حیاتدا بیر آنلام بولابیلیر آنجاق.
بوگونکو دورومویلا قاپیتالیست توپلومداکی آنارشی، بوتون کؤتولوکلرین گئرچک قایناغیدیر منجه. قارشیمیزدا کوسکوجا بیر اورتیجیلر توپلولوغو گؤرمکتئییز: بو توپلولویون اویه لری، کوللئکتیو چابالاری نین مئیوالاریندان بیربیرینی قارشیلیقلی اولاراق دورمادان یوخسون بوراخمایا چالیشماقدادیرلار، زور قوللاناراق دئییل، نه ده اولسا، یاسالار گَرَکینجه قونموش قوراللارا اویاراق. بو باخیمدان شونو اییجه آنلامامیز گَرَکیر: اورتیم آراچلاری، یعنی توکتیم مادده لرینی الده ائتمک ایچین گَرَکلی اولان بوتون اورتمه گوجو، و آرتیق اولاراق دا سرمایه بیریکیملری، یاسالارا اویقون یولدان بیر تاخیم اینسانلارین اؤزل مالی اولابیلیر، نیته کیم بویوک اؤلچوده اولماقدادیر دا.
آشاغیدا سؤیله یه جکلریم داها قولای آنلاشیلسین دییه، اللرینده هئچ بیر اورتیم آراجی اولمایانلارین تومونه بیردن - کئلیمه نین گونلوک آنلامینا تمامن اویماسا دا - «امکچی» دییه جگیم. اورتیم آراچلارینی الینده توتان بیر کیمسه، امکچی نین ایش گوجونو ساتین آلابیله جک بیر دورومدادیر. امکچی، اورتیم آراچلارینی قوللاناراق، یئنی یئنی ماللار اورتیر و بونلار قاپیتالیستین مالی اولور. بو اولوش مادا ان اؤنملی نوکتا، امکچی نین اورتدیغی شئی له آلدیغی اوجرت آراسینداکی اوراندیر. بورادا هر ایکیسینی ده گئرچک دَیَری ایله اؤلچمک گَرَکیر. ایش سؤزله شمه سی «سربست» اولدوغو اؤلچوده، امکچی نین آلدیغینی، اورتدیغی ماللارین گئرچک دَیَری بلیرله مز. اونو بلیرله یَن ائحتییاچلاری نین ان آشاغی چیزگیسی، بیر ده،قاپیتالیستین ائحتییاچ دویدوغو امکچی ساییسی ایله ایش آرایان امکچی ساییسی آراسینداکی اوراندیر. شونو دا آنلاماق گَرَکیر کی، تئوریده بیله، امکچی نین اوجرتینی، اورتدیغی ماللارین دَیَری بلیرله مز.
اؤزل سرمایه، گَرَک قاپیتالیستلر آراسینداکی یاریشما یوزوندن، گَرَکسه (تکنیک گلیشمه و گئتگیده گئنیشله یَن ایشبؤلومو دولاییسییلا) کیچیک اورتیم بیرلیکلری نین ضررینا داها بویوکلری نین دوغماسی ایله ، داها آز الده توپلانماقدادیر. بو گلیشمه لردن اورتایا بیر قاپیتالیستلر اولیگارشیسی چیکماقدادیر کی، بونون
قورخونچ گوجونو هئچ بیر شئی دیزگینلییئمییور، حتی پولیتیک دوزنی دئموکراسی اولان بیر توپلوم بیله . بو بؤیله دیر، چونکو، یاساما قورولونون اویه لرینی پولیتیک پارتیلر سئچمکده دیر. هسر ایستدیکلری پراتیک آماچلار اوغرونا سئچمن توپلولویونو یاساما قورولوندان آییران قاپیتالیستلر بو پارتیلری ائتک دولوسو پارالارلا بسله مکده، یا دا باشقا یوللاردان ائتکیلری آلتیندا توتماقدادیرلار.بو یوزدن ده خالقین تمثیلجیلری دار گلیرلیلرین چیخارینی یئترینجه گؤزته مه مکده دیرلر. آیریجا، بوگونکو قوشوللار آلتیندا قاپیتالیستلر،دوغرودان دوغرویا یا دا دولایلی اولاراق، باشلیجا خبرله شمه قاینآخلارینی (باسین، رادیو، ائییتیم) دنتله مکده دیرلر. بو باخیمدان یورتداش ایچین نسنل سونوچلارا وارماق و پولیتیک حاقلارینی عاغیللیجا قوللانماق سون دئرجه گوچ، چوغو حاللرده ده بوتون بوتون ایمکانسیزدیر.
سرمایه نین اؤزل ساهیپلیگینه دایانان بیر ائقونومی نین آغیر باسان یؤنو ایکی اؤنملی ایلکه ایله دیله گئتیریله بیلیر: اؤنجه، اورتیم آراچلاری (سرمایئ) اؤزل کیشیلرین الینده دیر و بو آراچلاری اللرینده توتانلار اونلاری جانلاری نین ایستدیغی یولدا و یئرده قوللانیرلار. سونرا، ایش سؤزله شمه سی سربستدیر. بو آنلامدا «سو قاتیلمامیش» بیر قاپیتالیست توپلوم یوخدور البتده، اؤزللیکله شونو اونوتماماق گَرَکیر کی، امکچیلر اوزون و چئتین پولیتیک ساواشلار سونوندا، بعضی امکچی گوروبلاری ایچین داها ایی بیر «سربست ایش سؤزله شمه سی» بیچیمی الده ائتمیشلردیر.
نه وار کی، بوتونو ایله آلیناجاق اولورسا، بوگونکو ائقونومی نین «ساف» قاپیتالیزمدن پک فرقلی اولمادیغی گؤرولور.
اورتیم فایدایی دئییل، قازانجی گؤزترک یاپیلماقدادیر. چالیشما گوجو و ایسته یی اولانلارین هر زامان ایش بولاجاقلارینی اؤنجه دن کستیرمک کیمسه نین الینده دئییلدیر. بوگون بیله بیر «یشسیزلر اوردوسو» ایله قارشی قارشییاییز. امکچی سورکلی اولاراق ایشینی ییتیرمه قورخوسو ایچینده دیر، ایشسیزلر و آز اوجرت آلان امکچیلر بویوک توکتیجی اولمادیقلاریندان، توکتیم مادده لری نین اورتیمی سینیرلانماقتا و بو یوزدن بویوک سآخینجالار دوغماقدادیر. تکنیک ایرَلیله مه هرکسین چالیشما یوقونو آزالتاجاغینا، ایشسیز ساییسی نین آرتماسینا یول آچمیشدیر. قازانچ دورتوسو ایله قاپیتالیستلر آراسینداکی یاریشما سرمایه بیریکیمی و قوللانیمینداکی قرارسیزلیقدان سوروملودور. گئتدیکچه تهلوکه لی، اولان ائقونومیک چؤکونتولرین قایناغی ایشده بو قرارسیزلیکدیر. سینیر ندیر بیلمه ین بو یاریشما، بویوک اؤلچوده امک قایبینا یول آچماقتا و یوکاریدا دَییندیگیم کیمی، اینسانلارین توپلومسال بیلینجینی بوداماقدادیر.
اینسانلارین بؤیله سینه بودانیپ ییپراتیلماسی، منجه، قاپیتالیزمین گئتیردیغی کؤتولوکلرین ان بویوغودور. بوتون ائییتیم سیستئمیمیز بو کؤتولویون آجیسینی چکییور. آشیری بیر یاریشما توتومو آشیلانان اؤیرَنجی:، ایره لیده کی مه سله غینه حاضیرلیک اولاراق، قازانما باشاریسینا تاپیناجاق بیچیمده یئتیشدیریلمکده دیر.
بو بویوک کؤتولوکلری اورتادان قالدیرمانین بیر تک یولو وار منجه: او دا، توپلومسال آماچلارا یؤنلمیش بیر ائییتیم سیستئمینی ایچینه آلان بیر ائقونومی دوزنی قورماقدیر. بؤیله بیر ائقونومی دوزنینده اورتیم آراچلاری توپلومون مالی اولاجاق و پلانلی بیر بیچیمده قوللانیلاجاقدیر. اورتیمی توپلومون ائحتییاچلارینا گؤره آیارلایان پلانلی بیر ائقونومی، یاپیلماسی گَرَکلی ایشلری بوتون چالیشابیلنلر آراسیندا داغیتاجاق و هر ائرکئغه، کادین و چوجوغا گئچیم گووَنلیگی ساغلایاجاقدیر. کیشی نین ائییتیمی، دوغوشدان گئتیردیغی یئتیلرین گلیشمه سینی قولایلاشدیرمالی و اوندا، بوگونکو توپلومدا اولدوغو کیمی گوج و باشاری نین یوجلتیلمه سی یئرین، بنزرلرینه قارشی بیر سوروملولوق دویقوسو یارادمالیدیر.
بونونلا بیرلیکده، شونو دا اونوتماماق گَرَکیر کی، پلانلی بیر ائقونومی سوسیالیزم دئمک دئییلدیر. بؤیله بیر ائقونومی،کیشی نین باشدان باشا کؤله له شدیریلمه سییله بیرلیکده یورویه بیلیر. سوسیالیزمین گئرچکله شمه سی سون دئرجه گوچ بیر تاخیم توپلومسال و پولیتیک سورونلارین چؤزومونو گَرَکدیریر: پولیتیک و ائقونومیک گوجون آشیری مرکزله شمه سی قارشیسیندا، بوروکراسی نین کندینی بئغئنمیش، آستیغی آستیک کستیغی کستیک بیر گوچ اولماسینی ناصیل اؤنلییه بیلیریز؟ کیشی نین حاقلارینی ناصیل قورویابیلیر و بوروکراس' نین گوجونه قارشی دئموکراتیک بیر دنگه یی ناصیل ساغلایابیلیریز؟
ائییتیم اوزَرینه
ائییتیم سیستئمی نین بللی بیر دوزنه گؤره ایشله مه سینه قارشیلیق، حیات اوخولو دوزنسیز و قاریشیقدیر.... بو دا، ائییتیمین نه گوچلو بیر سییاسال آراچ اولدوغونو، چاتیشان تارافلار ایچین سؤمورولمه یه الوئریشلی بیر تَهلوکه قایناغی اولدوغونو آچیقچا اورتایا قویویور. اؤیرَنجی اوخولدایکن، داها سونرآخی ییللاردا قولایجا قورتولامایاجاغی قورخونچ اؤنیارقیلارلا بسلنمیش اولابیلیر. ائییتیمین -دئولتچه اویقولانیشی اؤیله سینه یؤنتیله بیلیر کی، یورتداشلارین ایچینه ایتیلدیکلری دوشونسَل توتساخلیقدان قورتولما اولاناقلاری تومویله اورتادان قالخار.
...گئرچکدن ائییتیم گؤرموش بیر اینسان یئتیشدیرمک ایچین گَرَکلی اولان باشقا بیر شئی داها وار - او دا، اینسانین اؤبور اینسانلار قارشیسیندا هر زامان دویماسی گَرَکن بیر توپلومسال سوروملولوق دویقوسودور.... کیشیلیگین گلیشدیریلمه سی اؤیرَنجییه سادجه «قونشونو کندین کیمی سئو.» یوللو سوفوجا قالیپلار اؤیرَتمکله ساغلاناماز. هئچ یانلیش یاپماداغی ایره لی سورولن سؤزومونا اؤرنک کیشیلرله ایلگیلی حیکایه لرین پک آز دَیَری واردیر.
...گئنل اولاراق، ساغلام بیر توپلومسال توتوم اؤیرَنمکله دئییل یاشاماقلا الده ائدیلیر. پایلاشیلان بیر آنلاییشین دَیَری ایسه، آنجاق اویقولانیرسا اورتایا چیخار. اؤیرَنجی نین ایلگیسی، سادجه منجیللیگی گلیشدیرن یاریشما یولو ایله دئییل، اونداکی یارادیجیلیقدان تاد آلما دویقوسونو اویاراراق دستکلنمه لیدیر. آنجاق بو یوللا صینیف آرخاداشلاری بیربیرلرینه قارشی دوستچا و یاپیجی بیر ایلگییله باغلانیرلار.
خالق یؤنتیمینی ساوونماق ایچین اوخوللار نه یاپابیلیر؟ بللی بیر سییاسال اؤیرَتی نین سؤزجوسو مو اولمالی اوخوللار؟ بؤیله اولماماسی گَرَکتیغینه اینانییوروم. اوخوللار گنچ اینسانلارا اله شدیرسَل بیر قافا و توپلوم بیلینجینه وارمیش بیر توتوم وئربیلییورلارسا، گَرَکنی یاپمیش اولورلار. بؤیله جه یورتداشلارین ساغلیکلی، خالقچی بیر توپلومدا یاشامالاری ایچین گَرَکلی اولان دَیَرلری قوشانمیش اولور اؤیرَنجیلر.
ائییتیم اوستونه
بیر قوتلاما گونو گئنل اولاراق هر شئی دن اؤنجه بیر گئرییه باخیش، اؤزل اولاراق دا کولتور حیاتی نین گلیشمه سینده کی پایلارییلا اون قازانمیش کیشیلری آنیشدیر. اؤنجولریمیز گؤستریلن بو دوستچا سایقی ایهمال ائدیلمه مه لیدیر» چونکو گئچمیشین ان ایی اینسانلارینی آنماق، یاشایانلار آراسینداکی ایی نییئتلیلرین داها اورکلی اولمالارینی ساغلار. آما بونو گنچلیگیندن بئری بو دئولته باغلی و اونون گئچمیشییله سنلی منلی اولان بیری یاپمالی، بیر چینگئنه کیمی باشی بوش دولاشان و تورلو تورلو مملکتلردن گؤرگو توپلایان بیری دئییل.
اؤیله ایسه منه دوشه ن یالنیز یئر و زامان دیشی گئنل و ائورنسَل ائییتیم سورونلاری اوستونه قونوشماقدیر. بو قونودا یئتکیلی اولاراق دا سؤز آلامام: نیجه عاغیللی و ایی نییئتلی کیشیلر تا اسکیلردن بئری ائییتیم اوستونه گؤروشلرینی آچیقچا اورتایا قویموشلاردیر. پئداگوژی آلانی نین بیر یابانجیسی اولاراق من نه جسارتله دوشوندوکلریمی سؤیلییه بیلیریم ؟ دوشونجه لریمین کیشیسَل گؤرگو و اینانچلاریمدان باشقا دایاناغی یوخدور. قونو گئرچکدن بیلیمسَل بیر سورون اولسایدی، بو دورومومو دوشونرک، سوسمام بلکه داها دوغرو اولوردو.
سؤز قونوسو یاشایان اینسانلار اولونجا ایش دَییشییور. بورادا یالنیز دوغرویو بیلمک یئتمییور؛ ترسین، بو بیلگیگی ییتیرمه مک ایچین دورمادان یئنیله مک گَرَکییور. بو بیلگی چؤلده هر آن کوملار آلتیندا قالابیله جک بیر مرمر هئیکئله منز یور. اونون خیدمتینده کی ایشچیلر دورمادان چالیشمالیلار کی هئیکئل هئپ گون ایشیغیندا قالابیلسین.
گله نکین زنگینلیگینی قوشآخدان قوشاغا آختارماقتا ان اؤنملی آراچ اؤتدنبئری اوخول اولموشدور. بو گئرچک چاغیمیزدا اسکیسیندن داها دا بلیرلیدیر. چونکو ائقونومی حیاتی نین گلیشمه سییله، گله نک و ائییتیمدن سوروملو اولان ایله بیر خئیلی ضعیفلامیشدیر. بو یوزدن ده اینسان توپلولویونون داوامی و ساغلیگی اسکیدن داها چوخ اوخولا باغلی قالماقدادیر.
کیملرینه گؤره اوخول یئتیشه ن قوشاغا مومکون اولدوغو قَدَر آرتیق بیلگی وئرمک ایچیندیر. بونو دوغرو بولمویوروم. بیلگی جانسیز بیر شئی دیر، اویسا اوخول جانلی وارلیقلارین خیدمتینده دیر. گنچلرده توپلومون رفاهینی ساغلییاجاق دَیَرلری و یئتکیلری گلیشدیرمه لیدیر. آما بو اینسان تکسَللیگی نین یوخ ائدیلمه سی و تکلرین آریلار و قاریشقالار کیمی توپلومون بیر اله تی حالینه گئتیریلمه سی دئمک دئییلدیر. چونکو تکلری قالیپلاشمیش، کیشیسَل اؤزگئنلیگی و کیشیسَل آماجی اولمایان توپلوم، گلیشمه گوجو اولمایان فآخیر بیر. توپلوم قالیر. تام ترسین، باغیمسیز اولاراق ایشله یَن و دوشونن تکلر یئتیشدیرمه یه باخمالی، آما بو تکلر حیاتلاری نین ان یوجه سورونو اولاراق توپلوما خیدمتی گؤرمه لیدیرلر. آلدانمییورسام بو اولقویو گئرچکله شدیرمه یه ان آرتیق یاخلاشمیش اولان اینگیلیز اوخول سیستئمیدیر.
بو اولکویه اولاشماق ایچین نه یاپمالی؟ اخلاق درسی می وئرمه لی؟ هئچ دئییل. سؤزلر .بوش سئسلردیر و اؤیله قالیرلار، آیریجا جهئننم ده ایی نییئتلرله دؤشه لیدیر. کیشیلیقلری یاپان، دویولار، سؤیله ننن شئی لر دئییل، چالیشما و ایش گؤرمه دیر. اونون ایچین ائییتیم یوللاری نین ان اؤنملیسی هر زامان اؤیرَنجیگی گئرچک بیر ایشه سورنی اولموشدور. بو ایش ائییتیمی یازی اؤیرَنن ایلک اوخول چوجوغونا اولدوغو قَدَر دوکتورا آدایی نین تئزینه ده اویقولانابیلیر، حتی بیر شییرین ائزبئرلنمه سین، بیر یازی اؤدَوین، بیر مئت نین یوروملانیپ چئوریلمه سین، بیر ماتماتیک پروبله می نین چؤزولمه سین، یا دا سپور آلیشدیرمالارینا.
آما یاپیلان هر ایشین آرخاسیندا، تَمَلینده بیر ایته له مه گوجو واردیر، کی او دا ایشین گئرچکله شمه سییله دستکلنیر و بسلنیر. بورادا اؤیرَنجیلر آراسیندا ان بویوک آیریلیکلار اورتایا چیخار و بونلارین اوخول ایچین ائییتیم باخیمیندان دَیَری بیرینجی درجه ده دیر. عینی ایشین قایناغیندا قورخو یا دا زورلاما، اوستونلوک قازانما توتکولاری، قونویا بویوک بیر ایلگی، گئرچگی اولابیلیر. حتی هر چوجوقتا گؤرولن آما چوخ کز پک ائرکن ضعیفلایان او قوتسال اؤیرَنمه ماراقی دا اولابیلیر. بللی بیر ایشی یاپان اؤیرَنجی اوستونه ائییتیمین ائتکیسی چوخ دَییشیک اولابیلیر و بو دَییشیکلیک اؤیرَنجیگی سوروکله یَن ضرر قورخوسو، منجیل توتکو، کئییف یا دا راحاتلاما ایستکلرینه باغلیدیر. اوخول یؤنتیمی نین و اؤیرَتمن داورانیشلاری نین دا اؤیرَنجیلرین روحسال گلیشمه لرینده ائتکیسی اولمادیغینی کیمسه ایره لی سورمز.
منه قالیرسا، بیر اوخولدا ان کؤتو شئی قورخو، باسقی و هرشئیی هرکسدن ایی بیلیر گؤرونمه یوللارینا باش وورماقدیر. بؤیله بیر ائییتیم اؤیرَنجیده ساغلام دویقولاری، ایچدنلیگی، کندینه گووَنی یوخ ادر. بویون ائغئن بیر اینسان یئتیشدیریر. بو چئشیت اوخوللارین آلمانیا'دا و روسیا'دا توتولمالارینا شاشمامالی. بو مملکتین (امریکا) اوخوللاریندا بو کؤتو یولون توتولمادیغینی بیلییوروم. ایسویچرده و هر حالده دئموکراتیک بیر یؤنتیمی اولان هر مملکتده ده بو یولا گیدیلمه مکده دیر. اوخوللاری بو ان بویوک کؤتولوکدن قورتارماق دا پک او قَدَر زور دئییلدیر..شو قَدَری یئتر: اؤیرَتمنه مومکون اولدوغو قَدَر آز زور قوللانما حاققی وئرجکسینیز و اؤیرَنجی نین هوجاسینا دویاجاغی سایقی نین تک قایناغی اونون اینسانلیق و دوشونجه دَیَرلری اولاجاق.
اؤیرَنجیگی سوروکله یَن گوچلرین ایکینجیسی اولاراق گؤستردیغیمیز یوکسَلمه توتکوسونون، داها یوموشآخ بیر ده ییمله، کندینی گؤسترمه، سئچکینله شمه ایسته یی نین اینسان یارادیلیشیندا ساغلام کؤکلری واردیر. بو تورلو بیر ایتکی اولماسا اینسانلار آراسیندا ایش بیرلیگی قورولاماز، اینسانین یاپدیغینی باشقالارینا بئغئندیرمه ایسته یی توپلومون باغلاییجی گودرینین ان اؤنملیلریندن بیریدیر. آنجاق، بیر دویقولار کارماشیغی اولان بو ایسته یین ایچینده یاپیجی و ییخیجی گوچلر ایچی ایچه گیرمیشدیر. بئغئنیلمه، گؤرولمه ایسته یی ساغلام، تمیز بیر ایتکیدیر، آما باشقاسیندان، اوخول آرخاداشیندان داها یی، داها گوچلو، داها عاغیللی اولاراق تانینماق ایسته یی اینسانی قولایجا آشیری بیر منجیلیگه دوشوربیلیر، کی بو دا هم کندیسینه هم ده توپلولوغا ضررلی اولابیلیر. اونون ایچین اؤیرَتمنلر اؤیرَنجیلری داها چوخ چالیشدیرماق ایچین، ایشین قولایینا قاچیپ کیشیسَل یوکسَلمه توتکولارینی کؤروکله مکدن ده سآخینمالیدیرلار.
بیر چوخلاری داروین'ین یاشاما ساواشی تئوریسینی و اونا باغلانان آییخلانمایا دایاناراق یاریشماجی ائییتیمی دستکلییورلار. بعضیلاری دا سؤزده بیلیمسَل چالیشمالارلا، ائقونومیک یاریشما آلانیندا تکلر آراسیندا ییخیجی بیر ساواشین زورونلو اولدوغونو ایسپاتلامایی دندیلر. آما دوغرو دئییلدیر بو گؤروش؛ چونکو اینسان یاشاما ساواشینداکی گوجونو توپلوم حالینده یاشایان بیر جانلی وارلیق اولماسینا بورچلودور. بیر قاریشقا یوواسیندا ناصیل تک تک قاریشقالارین بیر بیرییله ساواشماسی یاشامالاری ایچین زورونلو دئییلسه، اینسان توپلومدا دا تکلرین یاشاماق ایچین بیربیرییله ساواشمالاری شارت دئییلدیر.
یاشامانین آماجی قابا آنلامییلا باشاری اولدوغو اینانجینی گنچلره آشیلماقدان سآخینمالیییز. چونکو باشاری قازانان بیر اینسان باشقالاریندان بویوک بیر پای آلیر و بو پای چوخ کز اونلارا گؤردوغو خیدمتین قارشیلیگینی قات قات آشار. بیر اینسانین دَیَری وئردیغییله اؤلچولور، آلابیله جگییله دئییل.
اوخولدا و حیاتدا چالیشمانین ان اؤنملی دوردگنی چالیشما ذئوقی، یاپدیغینی گؤرمه سئوینجی و آلمان سونوجون توپلوم ایچین دَیَرینی بیلمه دیر. گنچلرده بو روح گوچلرینی اویاندیرماق و آرتیرماق اوخولون باشلیجا ایشیدیر. یالنیز بؤیله سی بیر پسیکولوژی تَمَلینه دایانیلاراق اینسانلیغین ان یوجه دَیَرلرینه اولاشما ایسته یی و سئوینجی یارادیلابیلیر: او دَیَرلر ده بیلگی و صنعتدیر.
شوبهه سیز بو دئدیگیم وئریملی روح یئدنکلرینی اویاندیرماق، زور قوللانماقدان یا دا کیشیسَل توتقویو دورتوکله مکدن داها گوچ بیر ایشدیر، آما بو یولون داها گوچ اولماسی داها دَیَرلی اولماسینا انگل دئییلدیر. اؤنملی اولان چوجوغون اویون اگیلیمینی، دوغال اولان کندینی گؤسترمه ایسته یینی گلیشدیرمک و اونو توپلومون بویوک ایش آلانلارینا گؤتورمکدیر. بؤیله بیر ائییتیمین تَمَلی، سونو باشارییا و دَیَرین بیلینمه سینه واران بیر چالیشما ایسته ییدیر. اوخول بو تَمَله دایانیپ چالیشمایی باشاریرسا یئنی قوشآخلار اونا بویوک بیر سایقی گؤسترجکلر، و اوخولون وئردیغی اؤدَولری بیر چئشیت آرماغان سایاجاقلاردیر. من اوخول زامانینی تاتیل گونلریندن داها چوخ سئوَن چوجوقلار تانیدیم.
بؤیله سی بیر اوخول اؤیرَتمندن کندی آلا-نیندا بیر چئشیت صنعتچی اولماسینی ایستر. اوخولدا بو هاوانین اسمه سی ایچین نه یاپیلابیلیر؟ بونون ائورنسَل یولونو بولماق اینسانین هئچ خسته اولماماسینا چاره بولماق قَدَر زوردور. آما. بعضی زورونلو قوشوللاری بولماق مومکوندور. ایلک اولاراق، اؤیرَتمنلرین بؤیله سی بیر اوخولدا یئتیشمیش اولمالاری گَرَکیر، ایکینجی اولاراق، اؤیرَتمنه اؤیرَتجگی شئی لری و اؤیرَتمه یوللارینی سئچمکده بویوک بیر اؤزگورلوک وئریلمه لیدیر. چونکو زورلاما و دیش باسقی اؤیرَتمه نین ده ایش گؤرمه سئوینجینی اؤلدورور.
سؤیله دیکلریمی دیکقاتله ایزله دییسنیز، بلکه بیر شئی ه شاشمیشینیزدیر: گنچلیگین ناصیل بیر هاوا ایچینده یئتیشمه سی گَرَکتیغی اوزرینده بیر خئیلی سؤز ائتدیم، آما اؤیرَتیله جک قونولارین سئچیمی، اؤیرَتیم یولو اوستونه هئچ بیر شئی سؤیله مه دیم. داها چوخ دیل می اؤیرَتمه لی، یوخسا بیلیمسَل تکنیک اؤیرَتیمه می اؤنم وئرمه لی؟
بونا وئرجگیم قارشیلیق شودور: منجه بوتون بونلار ایکینجی درجه ده اؤنملیدیر. بیر دلیقانلی کاسلارینی ایشله تمیش، ژیمناستیکله، یورویوشله دایانیقلی بیر بدن ائدینمیشسه هر تورلو بدن ایشی نین حاققیندان گله بیلیر. قافا ایشلری اوچون ده عینی شئیی سؤیلییه بیلیریز. ائییتیمی شؤیله تانیملایان هئچ ده حاقسیز دئییلمیش: «ائییتیم، اوخولدا اؤیرَنیلن هرشئیی اونوتتوکتان سونرا گئرییه قالان شئی دیر.» اونون ایچین من نه فیلولوژی و تاریخ اؤیرَتمه نینی توتانلاردان یانا اولماق ایستییوروم، نه ده طبیعت بیلیملری نین داها چوخ اؤیرَتیلمه سینی ایسته یه نلردن یانا.
اؤته یاندان اوخولون، حیاتدا همن قوللانیلاجاق اؤزل بیلگی و اوستالیکلاری وئرمه سی گَرَکتیغی دوشونجه سینه قارشی اولدوغومو دا سؤیله مک ایستریم. حیاتین بیزدن ایسته یه جگی شئی لر او قَدَر دَییشیکدیر کی بؤیله سینه اؤزل بیر اؤیرَتیم یاپیلاماز. قالدی کی اینسانین بیر اله ت یئرینه قونماسینی قبول ائده مییوروم. اوخولون آماجی هر زامان دلیقانلییی اوخولدان بیر اوزمان اولاراق دئییل، اویوملو بیر کیشیلیق اولاراق چیخارماق اولمالیدیر. منجه بو، گنچلری بللی بیر مه سله غئ حاضیرلایان تکنیک اوخوللار ایچین ده دوغرودور. ان باشدا گؤزتیله جک شئی باغیمسیز اولاراق دوشونمه و قرار وئرمه یئدنغینی گلیشدیرمکدیر، اؤزل بیلگیلر قازاندیرماق دئییل. بیر اینسان قونوسونون تَمَل ایلکه لرینی منیمسه میش، کندی باشینا دوشونمه یه و چالیشمایا آدامیشسا، موطلقا یولوندا ایره لیلر، اوستئلیک گلیشمه لره و دَییشمه لر، اینجدن اینجیه اؤزل بیلگیلر ائدینمیش اؤیرَنجیلردن چوخ داها قولای آیاق اویدورور.
سون اولاراق شونو بلیرتمک ایستریم کی بورادا بیر خئیلی کسین بیر دیلله سؤیله دیکلریمین، اؤیرَنجی و اؤیرَتمن اولاراق کندی گؤرگولریمه دایانان کندیمجه دوشونجه لر اولماقدان باشقا ایدیعاسی یوخدور
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder