Poll Ricoeur

Ricoeur, zaman ve anlatı-yorum-bilimi

اییرمینجی یوزییلین اؤنملی فیلوسوفلاریندان ریکور، تاریخیازیمجیلیغی آلانینداکی «اولای تاریخچیلیغی» ایله «اوزون سوره تاریخچیلیغی»نی ان اینجه آیرینتیلارییلا بیرلیکده چؤزومله یه رک، تاریخی یازیش طرزلری نین فلسفی تمللرینی سورقولویور.

مورات گوزل

رسمی و غیری رسمی تاریخیازیملاری نین سیخلیقلا دارتیشیلدیغی بیر اؤلکه تورکییه. تورکییه`ده بیربیرینه قارشیت بو تاریخیازیملاری تورک توپلومونون گئچمیشده یاشادیغی اولایلاری بیربیرینه تابان تابانا ضد بیر بیچیمده آنلاتیر و یوروملار. عینی اولایلارا باخان فرقلی پئرسپئکتیفلرین بو اولایلاری آنلاتما و یئنیدن قورما طرزلری دا یوروملاری قدر بیربیرینه قارشیتدیر. بو اوزدن تورکییه`ده تاریخ اؤنملی بیر سورون آلانی اولاراق گؤرونمکده دیر. سورکلی تورک توپلومونون تاریخله حئساپلاشماسی گرکدیگی یا دا گونجل سیاسی اولایلارین تارتیشماسینی تاریخچیلره بوراخمامیز گرکتیغی کیمی بیربیرینه اوچ فیکیرلر گونده مده کندیلرینه قولایجا یئر بولابیلیر. زامان و آنلاتی آراسینداکی ایلیشکی نین نیته لیگی، تاریخ آلانیندا سوردوروله گلن بو تارتیشمانین ناسیل و نه شکیلده آنلاشیلماسی گرکدیگینه یاردیمجی اولاجاق قدر اؤنملیدیر.

زامان و اولای

20-جی عصرین اونلو فیلوسوفلاریندان پاول ریکور`ون آنلاتی یورومبیلیمی آلانینداکی شاه اثری اولاراق قبول ائدیلن زامان و آنلاتی کیتابی نین ایکینجی جیلدی ده کئچدیگیمیز آیلاردا یایینلاندی. تورکچه`ده 4 جیلد حالینده یایینلاناجاق کیتابی نین ایلک جیلدینده ریکور، آوگوستینوس`تا `زامان` قاورامینی، آریستوتئلئس`ده `اولای اؤرگوسو` قاورامینی اینجه له دیکدن سونرا تمل ساوینی شؤیله اؤزتلییور: `پراتیغین آلانیندان قایناقلانان آماچلارین، ندنلرین، راستلانتیلارین بوتون و عکسیکسیز بیر ائیله مین زامانسال بیرلیگی ایچینده بیر آرایا گئتیریلمه سی ده مک اولان هر آنلاتی اوچ میمه سیس باغلانتیسی ایچینده دیر: ائیله مده بولونولان و یاشانیلان زامانلا باغینتی؛ اولای اؤرگوسونون زامانییلا اولان باغینتی؛ اوخوما زامانییلا اولان باغینتی`

ریکور، بیرینجی جیلدده زامان ایله آنلاتی آراسینداکی چاتیشمانین یوروملانماسیندا بیرچوخ بیلیمسل ائتکینلیک آلانینی، اؤزللیکله ده کندی هرمئنؤتیک یاخلاشیمینی، زامان فئنومئنولوژیسینی، آنلاتی تئوریلرینی، آلیملاما ائستئتیگینی، اوخوما ائدیمینی، گؤسترگه بیلیمی. تاریخیازیمی دیسیپلینلرینی دئوره یه سوخویور.

ایکینجی جیلدده ایسه ریکور دوغرودان تاریخیازیمی آلانینا اوداقلاناراق زامان ایله اولای اؤرگوسو آراسینداکی ایلیشکینی یوروملویور. بونو یاپارکن اؤیقولامایا قارشی چیخان تاریخ یازارلاری ایله اؤیقولا مایا آغیرلیق وئرن تاریخ یازارلاری نین گؤروشلرینی تارتیشییور. بشری بیلیملر گله نگینده اؤزللیکله ریجکئرت، دیلتهئی و Wئبئر`ین گؤروشلرینده بویوک بیر ایلگییه مظهر اولان آچیقلاما ایله آنلاما قاوراملاری آراسینداکی قارشیتلیغین تاریخیازیمی آلانیندا اورتایا چیخان بلیرگین اؤزللیکلرینی گؤسترییور. ریکور، تاریخیازیمجیلیغی آلانینداکی اولای تاریخچیلیغی ایله اوزون سوره تاریخچیلیگینی ان اینجه آیرینتیلارییلا بیرلیکده چؤزومله یه رک، تاریخی یازیش طرزلری نین فلسفی تمللرینی سورقولویور.

قازی-بیلیمجی آنلاما

بونو یاپارکن ریکور تاریخین یاری-ادبی، یاری- بیلیمسل اؤزللیکلی، بیلیمه می ادبییاتا می عآید اولدوغو بلیرسیز قالان بیر دیسیپلین اولدوغونو ایلری سورن قولایجی چؤزومه سیجاق باخمادان مسله سینی اورتایا قویویور. سؤز قونوسو قولایجی چؤزوم یولونا گؤره، تاریخین ائپیستئمولوژیسی اولای تاریخچیلیگییله اوزون سوره تاریخچیلیغی آراسینداکی آنلاتی نین آنلاشیلماسینا ایلیشکین بیلیشسل یئدنئکلرین یئری کونوسونداکی آنلاشمازلیک آنجاک اوزونتویله کارشیلانابیلیر و بونو دا هیچبیر بیچیمده آنلاتی تارزی اولمایان بیر تاریخ ایچین بیر باساماک اولاراک قوللانابیلیریز.

اویسا ریکور`ا گؤره، آنلاتیسال بیچیمدن ان اوزاق اولان تاریخ، آنلاتی نین آنلاشیلماسی اولایینا بیر تورئمه باغییلا ایلیشکیده بولونمایی سوردورمکده دیر؛ بو باغ دا اویگون یؤنتئمله آدیم آدیم، دئرئجه دئرئجه یئنیدن اولوشتورولابیلیر.

ریکور تاریخسل آنلاتیلارا ایلیشکین آراشتیرماسیندا کندینه هاس هرمئنؤتیک قازی ایشلئمینی تاریخیازیمیندا و تاریخ فلسفه سینده ائتکیلی اولموش بیرچوخ ایسمین تمل متینلرینه اویقولویور.

آدورنو

آدورنو

توپلومبیلیم، روحبیلیم و موزیکبیلیم آلانلاریندا چالیشمیش، فرانکفورت اوخولو'نون " ائلئشدیرل قورامی�نین فلسفی معمارلاریندان اولان آلمان دوشونور آدورنو، 11 ائیلول 1903 ییلیندا آلمانیا�دا دوغدو. سونرالاری توم فلسفه جه گؤروشلرینه دامغاسینی ووراجاق اولان قانت'ین آری اوسون ائلئشدیریسی� آدلی کیتابینی توپلوم ائلئشدیرمنی و سینما قورامجیسی سیئگفریئد کراجاوئر'له بیرلیکده 2- جی دونیا ساواشی'نین بیتمسینه یاخین هر جومارته سی اؤیله دن سونرالاری اوخومایا باشلادی. کراجاوئر'ین رهبرلیگی آدورنو'یا، بو کیتابین یالنیزجا بیر بیلگیقورامی کیتابی اولمادیغینی، عینی زاماندا تینین تاریخسل قونومونون دا اوخونابیله جگی کودلانمیش بیر متین اولدوغونو دوشوندورتدو. آناسی نین و قیز قارداشی نین ائتکیلرییله موسیقییه قارشی بسله دیگی ایلگینی بسته یاپمایا دک واردیران دوشونور، ایی. دونیا ساواشی ییللارینی ایسه قالیفورنیا'دا سورگونده گئچیردی.آدورنو، 1924'ده ژوهانن Wولفگانگ گوئتهئ اونیوئرسیتئسی'نده ائدموند هوسسئرل اوزرینه یازدیغی تئزی تاماملایاراق فلسفه دوکتورو درجه سینی آلدی. بیر ایل سونرا آلبان برگ ایله کومپوزیسیون چالیشماق و آرنولد سجهوئنبرگ اطرافیندا توپلانمیش موزیسینلره، بسته جیلره قاتیلماق ایچین وییانا'یا گیتدی. وییانا گزیسی نین آدورنو اوزرینده کی ائتکیسی چوخ قالیجی اولدو؛ " یئنی موزیغین " هم اؤنده گلن بیر ساوونوجوسو اولدو، هم ده فلسفه جه بیچه می سجهوئنبرگ ایله برگ'ین " آتونال " کومپوزیسیون تئکنیکلری نین ایزلرینی هپ داشییاجاق حاله گلدی. فرانکفورت'داکی چالیشمالارینا دؤنن آدارنو، کیئرکئگاارد: قونستروکتیون دئس آستهئلیسجهئن (کیئرکئگاارد: ائستئتیک اولانین قورولوشو، 1933) آدلی کیتابییلا دوچئنتلیک سیناوینی وئردی. بو گوچ کیتابدا اوچ قونو داها بیر اؤنه چیخماقدادیر: 1) کیئرکئگاارد'دا، اؤزنللیک قاورامیندا اولدوغو کیمی، وارولوشسال اؤگه لری سویوت قاتئگوریلره دؤنوشدورمک یولویلا وارولوشچولوغون سوموتلاشما آرزوسونون آچیغا چیخاریلاراق ائلئشدیریلمسی؛ 2) شئیله شمیش توپلومسال دونیانین یعنی کیشیلرین اوزرینده باسقی قوران اؤزنللیگین ساولارینا قاییتسیز قالان قوروملار دونیاسی نین بیر اوخوماسی؛ 3) تانریبیلیمسل دوشونجه لرین تاریخسل و ماددی سوموتلاشدیریلماسی نین ساغلانماسی گیریشیمی. آدورنو، هیتلر آلمانیاسی'ندان 1934'ده قاچاراق اوکسفورد'ا مئرتون جوللئگئ'ا گلدی. بورادا گئچیردیغی اوچ بوچوق ییل ایچینده او زامانلار آرقاداشی ماخ هورکهئیمئر'ین یؤنئتیمینده کی اینستیتوت فور سوزیالفورسجهونگ'ون (توپلومسال آراشدیرمالار ائنستیتوسو) درگیسینه مقاله لر یازدی؛ داها سونرا 1956'دا یاییملاناجاق هوسسئرل اوزرینه بیر کیتاپ حاضیرلادی. ایی. دونیا ساواشی ییللارینی آبد'ده گئچیرن دوشونور بو سیرالاردا هورکهئیمئر ایله اورتاقلاشا دیالئکتیک دئر آوفکلارونگ (آیدینلانمانین دییالئکتیگی، 1947) آدلی کیتابی یازدی. ساواش سونا ارینجه ائنستیتو'یو یئنیدن قورماق ایچین فرانکفورت'ا دؤنن آدورنو ایزله ین ییرمی ییل ایچینده موزیک، ادبییات ائلئشدیریسی، توپلومسال قورام و فلسفه اوزرینه چیغیر آچیجی پک چوخ کیتاپ و مقاله یازدی. اؤرنگین، 1957 تاریخلی " سوجیولوگی آند ائمپیریجال رئسئارجه " (توپلومبیلیم و دئنئیسل آراشدیرما) آدلی مقاله سی آرتیق، 1960'لاردا آلمانیا'یی قاسیپ قاووران " اولگوجولوک تارتیشماسی " نین باشلاتیجیسی ساییلماقدادیر. آدورنو'نون ایکی اؤنملی فلسفه کیتابی دا بو دؤنمده یازیلمیشدیر: نئگاتیوئ دیالئکتیک (اولومسوزلاییجی دییالئکتیک، 1966) ایله آستهئتیسجهئ تهئوریه (ائستئتیک قورام، 1970) آدورنو'نون فلسفه سی، ایچینده یاشادیغی توپلومسال دونیا آنلاییشینا گؤستئردیغی بیر تپکی اولاراق اوخونابیلیر. او، ایلری باتی توپلوملاری نین مارکس'ین چؤزومله دیغی قاپیتالیست اورئتیم ایلیشکیلرییله قورولموش اولدوغوندان آصلا قوشقو دویمامیش، اؤزللیکله ده مارکس'ین متا فئتیشیزمی ایله قوللانیم دَیَری نین دَییشیم دَیَرینجه باسقی آلتینا آلیندیغی قونوسونداکی گؤروشلرینه تومویله قاتیلمیشدیر. آدورنو، آیریجا ایقتیصادی بیچیملندیرن دوزنکلرین آینیسی نین سونوچدا کولتورل ائتکینلیکلری ده بلیردیغی دوشونجه سینی ده بنیمسئدی. سرمایه نین، ایقتیسادی اوسساللاشدیرماسی نین دوغال سونوجو تحککوم و یوخسوللوق (قاباجا سؤیلنیرسه "عدالتسیزلیک" ) اولورکن، کولتورون اوسساللاشدیریلماسی نین سونوجو یابانجیلاشما و آنلامسیزلیق (قاباجا سؤیلنیرسه "یوخساییجیلیق " ) اولماقدادیر. آوروپا'دا فاشیزمین یوکسلمسی نین و ایشچی حرکتلری نین چؤزولمسی نین آردیندا یاتان - و داها سونرالاری یهودی سویقیریمی ایله دوروغونا اولاشان- ندنلره قارشیلیق آدورنو، مودئرن دونیانین توپلومسال و ایقتیسادی اؤرگوسونه سینمیش گئرچکدن قایدا دَیَر ایلریجی ائگیلیملرین وارلیغیندان قوشقو دویمایا باشلادی. حتی مودئرن توپلوملارین اوسساللاشدیریلماسی تاساریسی نین تاماملانمیش اولماقتان اوزاک اولدوغونا و دولاییسییلا ایچگودوسل اولاراق ایلریجی توپلومسال اولوشوملارین گلیشمئجی کئسیملری ده ایچینده اولماق اوزره مارخ'ین تاریخ قورامی نین دا ائگئمئن قاپیتالیست اورئتیمینینکینه بنزر اوسساللاشدیرما یاپیلاری طلپ ائتدیگینه اینانمایا باشلادی. آدورنو'یا گؤره مودئرنلیگین ان کؤکلو ایکیلئملری نین کؤکه نینده اوسون و اوسساللاشدیرمانین بو یاپیلاری وارسا، مودئرنلیگین بونالیمی تملده "اوسون بونالیمی" دئمکدیر. هر شئیدن اؤنجه گرکلی اولان دا اوسون ائلئشدیریلرک تداوی ائدیلمه سیدیر. آدورنو'نون مودئرن اوسون بونالیمی نین مرکزینده یؤنته مین، چؤزومله مه نین، سینیفلاندیرمانین، ائورنسللیگین و منطیقسل دیزگلیلیگین هر شئیدن اؤنجه گلدیگی مودئرن بیلیمسل اوسچولوغون اولدوغونا اینانجی تامدیر. آدورنو، نسنه لردن کؤکدن بیر بیچیمده باغیمسیز تانیملانان اوسون داغیلدیغینی، بوزولدوغونو ایلری سورر. آیدینلانمانین دییالئتکیغی�نده آدورنو، اوسساللیغین سوی کؤتوگونو چیخارمایی آماچلار. آیدینلانما، اینسانین قورقولاری نین و اوموتلاری نین بولاشدیغی دوغال دونیایا، سؤیلنلره قارشیدیر. اوسون سؤیلندن اوستونلوغو وارساییمی، بؤیله لیکله، اوسون اینسانبیچیمجی یانسیتیملاریندان قورتولوشو حالینه گلیر. اوس دونیایی اؤزنل ایزدوشوملردن چوخ نسنل بیر بیچیمده رسم ائدر. آدورنو، بو آبارتیلی اوس تابلوسونو هم بیچیم هم ده ایچریک باخیمیندان چلیشکیلی بولور. اونا گؤره سؤیلن ده اوس دا اینسانلیغین کئندیسینی سؤیلنسل گوچلردن قورتاراراق گئرکسینیملرینی قارشیلاماق و توتقولارینی دویورماق ایچین دوغال دونیا اوزرینده دئنئتیم قورما ساواشیمی سونوجو اورتایا چیخمیشدیر. دئمک کی، آیدینلانمیش اوسون اؤزرکلیگی وارساییمی ایچین گرکلی بیچیمسل نیته لیکلر، گئرچکده اینسانین دوغایلا ساواشیمی ایچینده اینسانین سوی کوتوغو اوزرینده تمللنمکده دیر. آیدینلانمیش اوس نسنل دئییلدیر؛ دوغایی دئنئتیم آلتیندا توتماق ایسته یئن اینسانین توتقولاری نین خیدمتینده دیر. بؤیله سی بیر اوس اینسانین آیاقدا قالما گودوسونون سوموتلاشماسییلا، دولاییسییلا آنجاق کندیسی بیر آراچ اولدوقچا آنلام قازانیر. آدورنو'نون فلسفه جه دوروشو یا دا ائتکینلیگی، کندیسینی آچیقچا صنتسل مودئرنلیغین ائیله ملرینه و یازقیسینا باغلار؛ بو ندنله ده ایچ توتارلیغی عکسیکسیزدیر. آدورنو، فلسفه نین فویاسینی اورتایا چیخارماق ایستر؛ اوسچولوغو و آنلاما یئتیسینی، بونلارین " اؤزدئشی اولمایان اؤته کیسییله" تمللندیرمک ایستر. 6 آغوستوس 1969�دا اؤلن آدورنو'نون دیگر اؤنملی یاپیتلاری آراسیندا آرنولد سجهوئنبرگ'ین آتونال موزیغینی موزیقال مودئرنیزمین ان اوست نؤقطه سی اولاراق ساووندوغو (یئنی موزیغین فلسفه سی، 1949)؛ سوموت، بیرئیسل دئنئییمین مودئرن، بورژووا توپلومونداکی یوخ اولوشونا ایلیشکین دوشونجه لرینی یانسیتان یوز اللی اوچ چارپیجی آفوریزمادان اولوشان مینیمامورالیا (1951)؛ هوسسئرل'ه ایلیشکین، گؤرونگوبیلیمین قاچینیلماز سویوتلوغو یا دا آرادیغی سوموتلوغو ایتیرمه یه یازقیلی اولوشو اوزرینده دوران و" یوغون" بیر اوخوما سونوجو اورتایا چیخان زور متاکریتیک دئر ائرکئننیستهئوریئ. ستودیئن اوبر هوسسئرل اوند دیه پهانومئنولوگیسجهئن آنتونومیئن (بیلگیقورامی نین اوست ائلشدیریسی: هوسسئرل ایله گؤرونگوبیلیمسل چاتیشقیلار اوستونه اینجه له مه لر، 1956)؛ هئگل اوزرینه دئنمئلردن اولوشان درئی ستودیئن زو هئگل (هئگل اوستونه اوچ چالیشما، 1963) ایله هئیدئگگئر'ین وارولوشچولوغونو سویوت و تاریخدیشی اولاراق یوروملادیغی ژارگون دئر ائیگئنتلیجهکئیت (صاحیجیلیک ژارقونو، 1964) ساییلابیلیر.

!!!!!!!!!

   

   

«موزاحيم»  عربجه دير و «زحمته سالان» دئمکدير سؤزلوک آنلامي. سادجه قيزلارا سؤز آتانا دئييلمز. مثلن تصوور ائله کي، تانيماديغين کيمسه گئجه-يارايسي تئلئفونلا زنگ ائدير. آنجاق دانيشمير. و بو ايشي سورکلي ائديرسه، بو آدام «موزاحيم»دير (annoying). اگر قيزلار اوچون بو سؤزآتمالار سئويمسيز اولورسا، اونا دا «موزاهيم» دئنير. آما خوشلانسالار دئييلمز. ياديمدادير کي، من ده تزه جاوانليغيمدا قيزلارين آرخاسينا دوشرديک بعضن. آنجاق بو، اونلار اوچون اذييت ائديجي اؤزلليک داشيمازدي. بير تور تانيش اولماق اوچون بعضي سؤزلر دئيرديک. نزاکت ديشينا چيخمادان. بونا «موزاهيم» دئنمز. آنجاق قاباجا سؤزلره فيلان اوَت «موزاهيم» دئييلير.  

«متلک» قيزلارا دئييلن سؤزلرين هاميسينا بير يئرده دئييلير. مثلن «قشنگ قيز»، «خانيم يئريشينيز گؤزلدير»، «به- به گؤزللييه باخ!» و بوتون خوش سؤزلر کي، او آندا بير اوغلان غئيري- شغوري اولاراق بير قيزا دئيير هاميسينا متلک دئييلير. متلک، سؤزجوکلرله ائروتيک کوچه ايليشکيسيدير بو کولتورده. آنجاق بو، سادجه ايرانا خاص دئييل، قربده ده وار. يني سؤزجوکلرله سوکاکدا ائروتيک ايلتيشيم. بو هاقدا فوروغ فرروخزادين گؤزل بير نئچه شعري وار. حتّی فوروغ بوندان چوخ خوشلانارميش. سادجه بونون سينيري بللي دئييل، بو سؤزجوکلرين. مثلن بير قيزين آرخاسينجا يورويوب اونون اوچون کوچوک بير شعري اونون دينليه جگي سسده اوخوماق دا متلکدير. بزن بو باسقيلار کي، ايراندا وار، هم قيزلاردا، هم ده اوغلانلاردا جينسل دليليک يارادير. ائروتيک سؤزلر سئکسوال سؤزجوکلره دؤنوشور. اوغلانلار چوخ تربييه سيز سؤزلر آغيزلارينا آليرلار. اگر کيمسه ائشيتمير، يالنيز او قيز ائشيديرسه. بزن ده جينسل ساپيقليغا دؤنوشور حتّی و بؤيوک سورونلار يارادير. بو متلکلرين مضمونو بير تورلو سوسيال پسيکولوگييانين بو قونوداکي دنکله مي و گؤسترگه سيدير. ايراندا شاهين زامانيندا چوخ يايقينلاشدي بو. چونکو شاه و اونون آتاسي قادينلارين باشيندان هيجابي آتدي. تاريخده ايلک دفعه  قيزلارين گؤزلليکلري آچيقجا گؤروندو کوچه لرده. ميلت ده شاشقاينا دؤنوشدو. اصلینده ايسلام اينقيلابي دا بو شاشقينليغين محصولو ايدي. 

  بير لطيفه ده وار بو هاقدا: بير گون بير جاوان اوغلان گؤرور کي، حدديندن آرتيق گؤزل بير قيز گلير. هئي فيکيرلشير کي، بو قيزا نه دئسين؟ اويقون سؤز تاپا بيلمير و قيز دا گليب ياخينلاشيب کئچمک اوزره دير. قيزين اؤنونده ادبليجه اَييليب  " خانيم هوزورلارينيزا متلک عرض ائتديم "  دئيير.  

  منه گؤره بو متلکلرين مضمونو هر اؤلکهده قادين-کيشي ايليشکيلري نين تورلريندن و بو يولداکي سوجيال تجروبه لريندن آسيليدير. ياساق نه قدر چوخ اولوسا، معطلگين ده مضمونو اونا گؤره دييشير، آقرئسسيولشير و گؤرمه ميشليک دويقوسونون گؤستريجيسي اولور. ايستر-ايسته مز بو سؤزجوکلرله هم قيزلار، هم اوغلانلار بير تور روحي ذؤوق آليرلار سانکي. چونکو گونوموزده پسيخولوقلارين بئله بير تسبيتلري کي، اگر چاپقيينليق دويقوسو و بو دويقولاري ديله گتيرن سؤزجوکلر اولمازسا، بير گون ده بير ميليار اينسان اؤلور. اينسانلار دا تئز روحدان دوشر و قوجالار. چونکو بو سؤزجوکلر و بو ايليشکيلر آداملاردا حيات دويقولاريني اويادير، ياشام ائنئرژيسيني آرتيريرميش.  

            صنعت دئييلن اولقونون تمه لينده ده بؤيله گيزلين ائروتيزم دورماقدادير. يعني ائروتيزمي بير تورلو وارليغا ذؤوقلو و لذتلي دوکونوش اولاراق آلقيلارساق، صنعت بونو هر زامان دوشله ميشدير. مثلا بير اؤرنک سؤيلم. فوضولي نين بير شعري وار. دئيير کي، بو چايداکي سو ندن بئله تلسه-تلسه گئدير؟ سونرا دا اؤزو جاواب وئرير کي، بو سو داغلارين آرخاسيندا بير چيلپاق قيز وار. اونون بدنينه ساريليب ذؤوق آلماق اوچون قاچير! تصوور ائت کي، بير قيزين سودا چيممه سيني نئجه ساغليقلي و ذؤوقلو ائروتيزمله تصوير ائدير فوضولي: 

«سو کي، سرگردان گزر، باشيندا واردير بير هوا 

  قاليبن بير گول اوزون سروي- خورامانين سئور» 

  بونو ايسترسن بير آز دا مودئرن شعرين «دوکونوش» فلسفه سي ايله آنلاتاليم: مودئرن شعر سؤزجوکلرله ايکي تور وارليغا دوکونوشون وار اولدوغونو دوشونر: «dans»  و «disdans». نه دئمکدير بونلار؟ 

  دانس، يعني آرالي و مسافه لي سئويشمه. ديسدانس ايسه، يني آراليقسيز و مسافسيز سئويشمه. مثلا بو آچيدان سئکسين صنعت ديلي ايله آنلاتيمي و ذؤوقون سؤزجوکلره داشينماسي شعرده «ديسدانس» و آراليقسيز سئويشمه نين تصويريدير. اصلینده قونو ايلک کز سئکولاريزمين رسسامليقدا اورتايا چيخماسي ايله مئيدانا گلدي. چونکو بو گون ايراندا «متلک» دئديگيميز ايليشکي تورو غربده ده وار ايدي و وار. قربده ديني دويقولاري، تابولاري و ياساقلاري اورتادان قالديرماغا قالخيشان صنعتلرين باشيندا رسسامليق گه لر. چونکو رسساملار اسرارنگيز چيلپاق قادين و اينسان رسميني چيزمه يه باشلاديلار. هز. مريه مي بئله چيلپاق رسم ائدن اولدو. رسم اثري دا دونموش بير خيال اولدوغو اوچون حرکتلي خياللار داها هوسله نيب و شعرده اؤزونو گؤسترمه يه باشلادي. مينيياتور صنعتينده کي  بوتون ائروتيزم دويقولاري قادي نين اوزونه، بوينونا، باخيشينا،  گئنل گؤرونوشونه اوداقلانميشدير. چونکو قاديني بو قدر گؤسترمه يه شرق کولتورو ايذن وئرير. مينياتورين ده جاذيبه سي و سئويمليليگي بوردان قايناقلانير. يني کوچه لرده کي  متلک رسسامليقدا صنعت ديلينه يانسييير. آنجاق قرب بو سينيرلاري آشدي. ايشته رومانلاردا ائروتيزمين سؤزلرله تصويري، ائروتيک فضا ياراتماق چوخ اؤنم داشيدي. رومان اوخوجولارينا دا بو، اؤزلليکله گنج نسل آراسيندا تکان وئردي.  

«دانس»  آرالي ايليشکي، بير تورلو «بير» اولماق اوچون هسرتلي حرکتدير. دانسدا ايکي آدام «بير» اولا بيلمير، آنجاق بور بيرليک اؤزله نير. آنجاق «ديسدانس» ايکي آدامين ايچ-ايچه و آراليقسيز دانسيدير. «بير» اولما موتلولوغودور. بورادا سينيرسيز ائروتيزم دويقولاري اؤنه چيخارار. و مودئرن شعر و يا شعرسل بير تئکستده سؤزجوکلر بو ميسسيياني يئرينه يئتيره بيلرميش. بو اوزدن ده هر شعرسل بير متنده اوخوجودا وارليقلا ائروتيک تماس ساغلاياجاق قارماشيق سيرليليک اولماليدير. شرق عيرفانيندا بونا «وحدتي-ووجود»  دئييلير. يعني سئوديگينله ايچ-ايچه گيرمه. مسافه نين اورتادان قالديريلماسي. بو اوزدن ده شرق عيرفان شعرينده آچيقجا ائروتيزم وار. مؤولانادا، هافيزده، فوضوليده، اتتاردا. تانرييا يؤنه ليکسه، بو ائروتيک دويقو، او زامان تانري ايله سينيرسيز سئويشمه دويقولاري سؤزجوکلره يانسييير. حتّی مؤولانا ايله شمسين سئکسوال ايليشکيلري نين اولدوقلاريني دا سؤيله ينلر بو آچيدان ياناشاراق بير ايديادا بولونموشلار. ياني اونلار بئله دوشونورلر کي، اگر بونلارين ياپيسيندا، ووجودوندا و روحوندا  کيميوي عئينيليک وارميشسا، ندن بو قدر ياخين ايليشکييه ده گيرمه سينلر؟ چونکو مؤولانانين شعرينده شمس مؤولاناني روحن دويوران، اوندا روحي اورقاسم اولوشدوران بير اوبراز کيمي تقديم ائديلير.     گؤر هاردان باشلاييب هارا گلديم. سانيرام بو قونودا بو قدر يئتر. بلکه سنين اوچون ماراقلي بيلگيلر اولار بونلار. اصلینده بونلاري يازماق ايستميرديم. آنجاق هر اولايين آرخاسيندا بير دويقوسال درينليک وار، اينسانئ روحونون ايستکلري وار. سنين سورولاري نين آرخاسينداکي او دويقوسال درينليگي آنلاتماق ايسته ديم.