لودویگ ویتتگئنستئین

لودویگ ویتتگئنستئین (1951- 1889)

تراکتاتوس

   

اؤنسؤز

   

   

  بو کیتابی بلکه ده بیر تک، ایچینده دیله گلن دوشونجه لری— یا دا بنزر دوشونجه لری—کندیسی ده زاتن بیر کز دوشونموش بیری سی آنلایاجاق.—بیر اؤیرَتیجی کیتاب ده ییل، بؤیله جه. آنلایاراق اوقویان تک بیر کیشییه زوک وئره بیلیرسه، آماجینا اولاشمیش اولاجاق. 

   

  کیتاب فلسفه  سورونلارینی اله آلییور و—سانییوروم—گؤسترییور کی، بو سورونلارین سورو اولاراق اورتایا چیخمالاری، دیلیمیزین منطیقی نین یانلیش آنلاشیلماسینا دایانیر. کیتابین بوتون آنلامی، شونا بنزر بیر سؤزده توپلانابیلیر: سؤیلنه بیلیر نه وارسا، آچیق سؤیلنه بیلیر؛ اوزرینه قونوشولامایان قونوسوندا دا سوسمالی. 

   

  کیتاب بؤیله جه، دوشونمه یه بیر سینیر چیزمک ایستییور، یا دا، داها چوکدوشونمه یه ده ییل، دوشونجه لرین دیله گتیریلیشینه : چونکو دوشونمه یه بیر سینیر چیزمک ایچین، بو سینیرین ایکی یانینی دا دوشونه بیلمه میز گرکیردی (یانی دوشونولمه یه الوئرمه یه نی دوشونه بیلمه میز گرکیردی)

   

  سینیر، اؤیله ایسه، یالنیزجا دیلین ایچینده چیزیله بیله جکدیر، و سینیرین اؤته سینده قالان دا،دوپئدوز ساچما اولاجاقدیر.چابالاریمین باشقا دوشونورلرینقیلرله نه اؤلچوده چاخیشدیقینی،بن یارقیلایاجاق ده ییلیم.هم، بورادا یازدیکلاریم، تک نؤقطهلاردا هئچ بیر یئنیلیک ساوی تاشیمییور؛ بو اوزدن ده هئچ بیر کایناق بلیرتمییوروم، چونکو دوشوندوگومو بندن اؤنجه بیر باشقاسی نین دوشونموش اولوپ اولمادیغی، بنیم ایچین فرق ائتمییور. 

   

  یالنیزجا شونو بلیرتمک ایستییوروم کی، فرئگئ'نین بویوکلوکلو یاپیتلارینا و دوستوم بای بئرتراند روسسلل'ین چالیشمالارینا، دوشونجه لریمین اویاریلماسی نین بویوک بیر بؤلومونو بورچلویوم.  

   

  بو چالیشمانین بیر دَیَری وارسا، بو، ایکی نؤقطه ده بولونویور. ایلکین شورادا کی، ایچینده دوشونجه لر دیله گلییور، و بو دَیَر ده، دوشونجه لر نه قدر ایی دیله گتیریلمیشسه، او قدر بویوک اولاجاقدیر. داربه لر، چیوی نین نه دنلی کافاسینا وورولموشسا.—بو نؤقطه ده اولاناقلی نین چوخ گئریسینده قالدیغیمین بیلینجینده ییم. دوپه دوز شوندان دولایی کی، بنیم گوجوم بو اؤدَوله باش ائده بیلمک ایچین پک ضعیف. — باشقالاری گلسه ده داها اییسینی یاپسا. 

   

  بونا قارشیلیق، بورادا بیلدیریلن دوشونجه لرین دوغرولوغو بانا سورغو-سوال ائدیله مز و کسین گؤرونویور. بؤیله جه، شو قانیداییم کی، سورونلاری اؤزلرینده سونونا دئک چؤزدوم. و بوندا دا یانیلمییورسام، ایشته، بو چالیشمانین دَیَری نین بولوندوغو ایکینجی نؤقطه، بو سورونلارین چؤزولمه سییله نه دنلی آز شئیین باشاریلمیش اولدوغونو گؤسترمه سیدیر. 

   

   

تراکتاتوس

   

   

  1-دونیا، اولدوغو کیمی اولان هرشئیدیر. 

   

  2-دونیا اولقولارین توپلامیدیر، شئیلرین ده ییل. 

   

  3-دونیا اولقولار یولویلا بلیرلنیر، و شو یوللا کی، بو، 

  بوتون اولقولاردیر. 

   

  4-چونکو، اولقولارین توپلامی، نه یین اولدوغو کیمی اولدوغونو،عینی زاماندا دا بوتون نه لرین اولدوغو کیمی اولمادیغینی بلیرلر. 

   

  5-منطیقسَل اوزام ایچینده کی اولقولار، دونیادیر. 

   

  6-دونیا اولقولارا آیریلیر. 

   

  7-بیری  اولدوغو کیمی اولابیلیر یا دا اولمایابیلیر،بوتون گئری قالانلار ایسه عینی قالابیلیر. 

  اولدوغو کیمی اولان، اولقو، اولقو باغلاملاری نین اؤیله وارولماسیدیر. اولقو باغلامی، نسنه لرین (ولانلارین، شئیلرین) بیر باغلانتیسیدیر. 

   

  8-شئی ایچین اؤزسل اولان، بیر اولقو باغلامی نین اولوشدوروجو اؤیه سی اولابیلمکدیر. 

   

  9-منطیقده هئچ بیرشئی راستلانتیسال ده ییلدیر: شئی،ولگو باغلامیندا یئر آلابیلییورسا، اولقو باغلامی نین اولاناغی نین شئیده زاتن اؤنجئدن آییردئدیلمیش اولماسی گرکیر. 

   

  10-سانکی کندی باشینا وارولابیلن شئیه، سونرادان بیر اولقو دورومو اویقون دوشسه یدی، بو بیر راستلانتییمیش کیمی گؤرونه بیلیردی.شئیلر اولقو باغلاملاری نین ایچینده یئر آلابیلییورسا، بو، اونلاردا زاتن بولونمالیدیر.(منطیقسَل اولان بیرشئی، یالنیزجا اولاناقلی اولاماز. منطیق هر بیر اولاناغی اله آلیر، بوتون اولاناقلار دا اونون اولقولاریدیر.) 

تراکتاتوس - بؤلوم-1

   

  ناسیل اوزامسال نسنه لری اوزام دیشیندا، زامانسال اولانلارینی دا زامان دیشیندا هئچ بیر بیچیمده دوشونمییورساق، عینی شئقیلده، هئچ بیر نسنه یی باشقا نسنه لرله باغلانتی اولاناقلاری نین دیشیندا دوشونمه ییز. 

   

  نسنه یی اولقو باغلامی نین باغی ایچینده دوشونه بیلییورسام، اونو بو باغین اولاناغی دیشیندا دوشونمه م. 

   

  2.122-شئی، بوتون اولاناقلی اولقو دوروملاریندا یئر آلابیلمه سی باخیمیندان باغیمسیزدیر، آما بو باغیمسیزلیک بیچیمی، اولقو باغلامی نین قارشیلیقلی باغینتیلاری ایچینده بولونمانین بیر بیچیمی، بیر باغیملیلیک بیچیمیدیر. (سؤزجوکلرین، ایکی فرقلی طرزده، بیر یالنیز بیر ده تومجه ایچینده اورتایا چیخمالاری، اولاناقسیزدیر.) 

   

  2.123-نسنه یی تانییورسام، اونون اولقو باغلاملاریندا یئر آلماسی نین توم اولاناقلارینی دا بیلییورومدور.(بو اولاناقلارین هر بیری  نین نسنه نین دوغاسیندا یاتماسی گرکیر.) 

  سونرادان یئنی بیر اولاناق بولوناماز. 

   

  2.01231-بیر نسنه یی تانیماق ایچین، گرچی نیته لیکلری نین دیشسال اولانلارینی ده ییل—اما ایچسل اولانلاری نین هپسینی بیلمه م گرکیر. 

   

  2.0124-بوتون نسنه لر وئریلمیشسه، بونونلا، بوتون اولان عاغلی اولقو باغلاملاری دا وئریلمیشدیر. 

   

  2.013-هربیر شئی، سانکی، بیر اولاناقلی اولقو باغلاملاری اوزامیندا بولونور. بو اوزامی بوش اولاراق دوشونه بیلیریم، آما شئیی اوزامسیز اولاراق دوشونمه م. 

   

  2.0131-اوزامسال نسنه نین سونسوز اوزام ایچینده بولونماسیگرکیر. (وزام نؤقطه سی دا بیر قانیتلاما یئریدیر.) 

  گؤروش آلانی ایچینده کی بیر لئکئ گرچی کیرمیزی اولماق زوروندا ده ییلدیر، آما بیر رنگده اولماق زوروندادیر: چوره سینده سانکی رنگ-اوزامی واردیر. سس، بیر یوکسکلیکده اولماق زوروندادیر، توخونما دویومونون نسنه سی بیر سرتلیکده، و.ب. 

   

  2.014-نسنه لر بوتون اولقو دوروملاری نین اولاناغینی ایچه ریرلر. 

   

  2.0141-اولقو باغلاملاریندا یئر آلماسی نین اولاناغی، نسنه نین 

  بیچیمیدیر. 

   

  2.02-نسنه یالیندیر. 

   

  2.0201-قارماشیقلار اوزرینه هر دیله گتیریش، بونلارین اولوشدوروجو اؤیه لری اوزرینه اولان بیر دیله گتیریش ایله قارماشیقلاری تام اولاراق بَتیمله یَن تومجه لره آیریلابیلیر. 

   

  2.021-نسنه لر دونیانین تؤزونو اولوشدورورلار. بو اوزدن  

  بیلئشیک اولامازلار. 

   

  2.211-دونیانین هئچ بیر تؤزو اولماسایدی، بیر تومجه نین آنلاملی اولوپ اولمادیغی، باشقا بیر تومجه نین دوغرو اولوپ اولمادیغینا باغیملی اولوردو. 

   

  2.212-او زامان، دونیانین (دوغرو یا دا یانلیش) بیر تاساریمینی اولوشدورماق اولاناقسیز اولوردو. 

   

  2.22-آچیک کی، گرچگیندن نه دنلی فرقلی دا اولسا، دوشونولن بیر دونیا، گئرچگییله اورتاق بیرشئیه—بیر بیچیمه— صاحیب اولماق زوروندادیر. 

  2.23-بو بلیرگین بیچیم ده، ایشته، نسنه لردن اولوشور. 

   

  2.231-دونیانین تؤزو آنجاق بیر بیچیم بلیرله یه بیلیر، ماددئسل نیته لیکلر ده ییل. چونکو بونلار، ایلکین تومجه لر یولویلا اورتایا قونورلار، ایلکین نسنه لرین قارشیلیقلی بیچیملنمه لری یولویلا قورولورلار. 

   

  2.232-یاخلاشیق اولاراق سؤیلندیکده: نسنه لر رنگسیزدیرلر. 

   

  2.233-آینی منطیقسَل بیچیمده ایکی نسنه—دیش نیته لیکلرینی بیر یانا بوراخیرساق- بیری بیرلریندن یالنیزجا آیری اولماق باخیمیندان آیریلیرلار. 

   

  2.02331-بیر شئی، یا، باشقا هئچ بیر شئیین صاحیب اولمادیغی نیته لیکلره صاحیبدیر، کی او زامان بیر بَتیمله مه یولویلا اؤته قیلر آراسیندان آییردئدیله بیلیر و اونا گؤندئریده بولونولابیلیر؛یا دا، بوتون نیته لیکلری اورتاق اولان بیردن فازلا شئی واردیر، کی او زامان بونلاردان هرهانگی بیری نه ایشارَت ائتمک تومویله اولاناقسیزدیر.چونکو، شئیی آییردائده جک هئچ بیرشئی اولماسایدی، اونو بن ده آییردائده مزدیم، یوخسا، زاتن، ایشته، آییردائدیلمیش اولوردو. 

   

  2.24-تؤز، اولدوغو کیمی اولاندان باغیمسیز اولاراق، اولاندیر. 

   

  2.25-او، بیچیم و ایچه ریکدیر. 

   

  2.0251-اوزام، زامان و رنگ (رنگلیلیک)، نسنه لرین بیچیملریدیر. 

   

  2.26-آنجاق نسنه لر وارسا، دونیانین بیر بلیرگین بیچیمی اولابیلیر. 

   

  2.27-بلیرگین اولان، وارولان، ایله نسنه، بیردیر. 

   

  2.271-نسنه، بلیرگین اولان، وارولاندیر؛ بیچیملنمه، دَییشکن اولان، قالیجی اولمایاندیر. 

   

  2.272-نسنه لرین قارشیلیقلی-بیچیملنمه سی، اولقو باغلامینی قورار. 

   

  2.03-اولقو باغلامیندا نسنه لر بیری بیرلری نین ایچینده دورورلار، بیر زینجیرین باغلالاری کیمی. 

   

  2.31-اولقو باغلامیندا نسنه لر بیری بیرلرییله بلیرلی بیر طرزده باغلانتی ایچینده دیرلر. 

   

  2.32-نسنه لرین اولقو باغلامیندا بیری بیرلرییله باغلانتی ایچینده بولونمالاری نین طرزی، اولقو باغلامی نین یاپیسیدیر. 

   

  2.33-بیچیم، یاپی نین اولاناغیدیر. 

   

  2.34-اولقونون یاپیسی، اولقو باغلاملاری نین یاپیلاریندان اولوشور. 

   

  2.4-وارولان اولقو باغلاملاری نین توپلامی، دونیادیر. 

   

  2.5-وارولان اولقو باغلاملاری نین توپلامی، هانگی اولقو باغلاملاری نین وارولمادیغینی دا بلیرلر. 

   

  2.6-اولقو باغلاملاری نین وارولمالاری و وارولمامالاری، گئرچکلیکدیر.(اولقو باغلاملاری نین وارولماسینا دا اولوملو، وارولماماسینا اولومسوز بیر اولقو دئریز.) 

   

  2.061-اولقو باغلاملاری بیری بیرلریندن باغیمسیزدیر. 

   

  2.62-بیر اولقو باغلامی نین وارولماسی یا دا وار اولماماسیندان باشقا بیری  نین وارولدوغو یا دا وارولمادیغی سونوجو چیقاریلاماز. 

   

  2.63-توپلام گئرچکلیک، دونیادیر. 

   

  2.1-اولقولارین تاساریملارینی قوراریز. 

   

  2.11-تاساریم، منطیقسَل اوزام ایچینده، اولقو دوروملارینی، اولقو باغلاملاری نین وارولمالارینی و وارولمامالارینی اورتایا قویار. 

   

  2.12-تاساریم، گئرچکلیگین بیر تاسلاغیدیر. 

   

  2.13-نسنه لر تاساریم ایچینده کی قارشیلیقلارینی، تاساریمین اؤیه لرینده بولورلار. 

   

  2.131-تاساریمین اؤیه لری، تاساریمین ایچینده، نسنه لری قارشیلارلار. 

   

  2.14-تاساریمی اولوشدوران، اؤیه لری نین بیری بیرلرییله بلیرلی بیر طرزده باغلانتی ایچینده اولمالاریدیر. 

   

  2.141-تاساریم بیر اولقودور. 

   

  2.15-تاساریمین اؤیه لری نین بیری بیرلرییله بلیرلی بیر طرزده باغلانتی ایچینده اولمالاری، شئیلرین اؤیله بیر باغلانتی ایچینده اولدوکلارینی اورتایا قویار.تاساریمین اؤیه لری نین بو باغلامینا اونون یاپیسی، بو باغلامین اولاناغینا دا اونون تاساریملانما بیچیمی دنسین. 

   

  2.151-تاساریملانما بیچیمی، شئیلرین آرالاریندا، تاساریمین اؤیه لری نین آرالارینداکی کیمی بیر باغلانتی بولونماسی نین اولاناغیدیر. 

   

  2.1511-تاساریم گئرچکلیک ایله اؤیله باغلیدیر؛ اونا دئک اوزانیر. 

   

  2.1512-بیر جئتوئل کیمی گئرچکلیگین یانینا کونموشدور. 

   

  2.15121-اوزرینده کی بؤلوملنمه چیزگیلری نین آنجاق ان اوچ نؤقطهلاری اؤلچوله جک نسنه یه دوقونور. 

   

  2.1513-بو باخیش آچیسیندان، اؤیله ایسه، اونو تاساریم قیلان تاساریملاییجی ایلیشکی ده تاساریما عآیددیر. 

   

  2.1514-تاساریملاییجی ایلیشکی، تاساریمین اؤیه لری ایله شئیلرین قارشیلیقلی قونوملاریندان اولوشور. 

   

  2.1515-بو قارشیلیقلی قونوملار، سانکی، اؤیه لرین، تاساریمین گئرچکلیگه توخونماسینی ساغلایان دویارگالاریدیر. 

   

  2.16-اولقونون، تاساریم اولابیلمه سی ایچین، تاساریملانان ایله اورتاق بیرشئیه صاحیب اولماسی گرکیر. 

   

  2.161-تاساریم ایله تاساریملاناندا اؤزدئش بیرشئیین بولونماسی گرکیر، کی بیری  اؤته کی نین تاساریمی اولابیلسین. 

   

  2.17-تاساریمین، کندی طرزینجه—دوغرو یا دا یانلیش—تاساریمینی قورماق ایچین گئرچکلیک ایله اورتاقلاشا صاحیب اولماسی گرکن، تاساریم قورما بیچیمیدیر. 

   

  2.171-تاساریم، بیچیمینه صاحیب اولدوغو هر گئرچکلیگین تاساریمینی قورابیلیر. اوزامسال تاساریم اوزامسال هرشئیین، رنگلی اولانی رنگلی هرشئیین، و.ب. 

   

  2.172-کندی تاساریم قورما بیچیمی نین تاساریمینی ایسه قوراماز تاساریم؛ اونو سریملر. 

  2.173-تاساریم، نسنه سینی، دیشاریدا دوراراق اورتایا قویار (دوردوغو نؤقطه اونون اورتایا قویما بیچیمیدیر)، بو اوزدن ده تاساریم نسنه سینی دوغرو یا دا یانلیش اولاراق قویار اورتایا. 

   

  2.174-آما تاساریم، کندیسینی، کندی اورتایا قویما بیچیمی نین دیشینا قویاماز. 

   

  2.18-هر تاساریمین، هانگی بیچیمدن اولورسا اولسون،—دوغرویا دا یانلیش—تاسانمینی قورماق ایچین گئرچکلیک ایله اورتاقلاشا صاحیب اولماسی گرکن، منطیقسَل بیچیم؛ یانی، 

  گئرچکلیگین بیچیمیدیر. 

   

  2.181-تاساریم قورما بیچیمی منطیقسَل بیچیم اولدوغوندا، تاساریما دا منطیقسَل تاساریم دنیر. 

   

  2.182-هر تاساریم، عینی زاماندا منطیقسَلدیر. (بونا قارشیلیق، اؤرنگین هر تاساریم اوزامسال ده ییلدیر.) 

   

  2.19-منطیقسَل تاساریم دونیانین تاساریمینی قورابیلیر. 

   

  2.2-تاساریم، تاساریملانان ایله، منطیقسَل تاساریم قورما بیچیمینه اورتاقلاشا صاحیبدیر. 

   

  2.201-تاساریم، گئرچکلیگین تاساریمینی، اولقو باغلاملاری نین وارولما و وارولماما اولاناقلاریندان بیری نی اورتایا قویاراق، قورار. 

  202-تاساریم، اولاناقلی بیر اولقو دورومونو منطیقسَل اوزام ایچینده اورتایا قویار. 

   

  203-تاساریم، اورتایا قویدوغو اولقو دورومونون اولاناغینی ایچه ریر. 

   

  21-تاساریم گئرچکلیک ایله اویوشور یا دا اویوشماز؛ اویقون یا دا اویقونسوز، دوغرو یا دا یانلیشدیر. 

   

  22-تاساریم، اورتایا قویدوغونو، کندی دوغرولوک یا دا یانلیشلیغیندان باغیمسیز اولاراق، تاساریم قورما بیچیمی یولویلا اورتایا قویار. 

   

  221-تاساریمین اورتایا قویدوغو، آنلامیدیر. 

   

  222-آنلامی نین گئرچکلیک ایله اویوشماسی یا دا اویوشماماسیندان اولوشور، دوغرولوغو یا دا یانلیشلیغی. 

   

  223-تاساریمین دوغرو مو یانلیش می اولدوغونو بیلمک ایچین، اونو گئرچکلیک ایله قارشیلاشدیرمامیز گرکیر. 

   

  224-یالنیزجا تاساریمین کندیسیندن، دوغرو مو یانلیش می اولدوغو بیلینمز. 

   

  225-آ پریوری دوغرو تاساریم یوخدور.اولقولارین منطیقسَل تاساریمی، دوشونجه دیر. 

   

  001- " بیر اولقو باغلامی نین دوشونوله بیلیر اولماسی "  شو دئمکدیر: بیز اونون بیر تاساریمینی قورابیلیریز. 

   

  1-دوغرو دوشونجه لرین توپلامی، دونیانین بیر تاساریمیدیر. 

   

  2-دوشونجه، دوشوندوغو اولقو دورومونون اولاناغینی ایچه ریر. دوشونوله بیلیر اولان،ولاناقلیدیر دا. 

   

  3-منطیقسیز اولان هئچ بیرشئیی دوشونمه ییز، چونکو او زامان منطیقسیز دوشونمه میز گرکیردی. 

   

  31-بیر زامانلار، تانری'نین هرشئیی یاراتابیله جئغی، آما، یالنیزجا، منطیق یاسالارینا آیکیری بیرشئیی یاراتامایاجاغی سؤیلنیردی.—چونکو  " منطیقسیز "  بیر دونیانین نه یه بنزدیگینی سؤیله یئمه ییز. 

   

  32- " منطیقلا چلیشن "  بیرشئیی دیلده اورتایا قویماق، یاپیلامایاجاق بیرشئیدیر، عینی، گئومئتریده اوزام یاسالارییلا چلیشن بیر سقیلی یئرله ملرییله اورتایا قویماق؛ یا دا، وارولمایان بیر نؤقطهنین یئرله ملرینی وئرمک کیمی. 

   

  1.0321-فیزیک یاسالارینا آیکیری دوشن بیر اولقو دورومونو اوزامدا اورتایا قویابیلیریز، آما گئومئتری یاسالارینا آیکیری اولانینی قویاماییز. 

   

  1.04-آ پریوری دوغرو بیر دوشونجه، اولاناقلیلیغی دوغرولوغونو بلیرله یَن بیر دوشونجه اولوردو. 

   

  ای.5-بیر دوشونجه نین دوغرو اولدوغونو آ پریوری اولاراق بیله بیلمه میز ایچین، دوغرولوغونون دوشونجه نین کندیسیندن (قارشیلاشدیرما نسنه سی اولماقسیزین) بللی اولماسی گرکیردی. 

   

  1.1-تومجه ده دوشونجه، دویوسال آلقیلانابیلیر اولاراق دیله گلیر. 

   

  1.11-تومجه نین دویوسال آلقیلانابیلیر ایمینی (سسلی یا دا یازیلی ایمینی، وب.) اولاناقلی اولقو دورومونون ایزدوشومو اولاراق قوللانیریز. ایزدوشوم یؤنته می، تومجه -آنلامی نین دوشونولمه سیدیر. 

   

  1.12-دوشونجه یی دیله گتیرمه میز یارایان ایمه، تومجه -ایمی دییوروم. تومجه ده، دونیا ایله ایزدوشومسل ایلیشکیسینده کی تومجه -ایمیدیر. 

   

  1.13-ایزدوشومه عاید نه وارسا، تومجه یه ده آیتتیر؛ آما ایزدوشومو یاپیلان ده ییل. اؤیله یسه، ایزدوشومو یاپیلانین اولاناغی، آما کندیسی ده ییل.تومجه ده، اؤیله ایسه، آنلامی هئنوز ایچریلمز، آما اونو دیله گتیرمه اولاناغی ایچریلیر.( " تومجه نین ایچه ریگی " ، آنلاملی تومجه نین ایچه ریگی دئمکدیر.)تومجه ده آنلامی نین بیچیمی ایچریلیر، آما ایچه ریگی ایچریلمز. 

   

  1.14-تومجه -ایمینی اولوشدوران، اؤیه لری نین، سؤزجوکلرین،ونون ایچینده بیری بیرلرییله بلیرلی بیر طرزده باغلانتیلی اولمالاریدیر.تومجه -ایمی بیر اولقودور. 

   

  1.141-تومجه بیر سؤزجوک قاریشیمی ده ییلدیر.—(ناسیل موزیک تئماسی بیر سس قاریشیمی ده ییلسئ.) تومجه ائکله ملیدیر. 

   

  وی42-یالنیزجا اولقولار بیر آنلامی دیله گتیره بیلیر، بیر آدلار صینیفی بونو یاپاماز. 

   

  وی43-تومجه -ایمی نین بیر اولقو اولدوغو، یازی نین یا دا باسیمین آلیشیلمیش دیله گتیریش بیچیمینجه اؤرتولور.چونکو، اؤرنگین باسیلی تومجه ده، تومجه -ایمی، سؤزجوک¬تن اؤزونده بیر فرقی یوخموش کیمی گؤروکور.(بو اوزدن فرئگه تومجه یی بیلئشیک بیر آد اولاراق نیته له یئبیلدی.) 

   

  وی431-تومجه -ایمی نین اؤزو، اونو یازیلی ایملر یئرینه اوزانیلی نسنه لرین (ماسالار، کیتابلار کیمی) بیرارایا گلرک اولوشدوردوغونو دوشونورسک اییجه آچیقلیق قازانیر.بو شئیلرین قارشیلیقلی اوزامسال قونوملاری دا، او زامان، تومجه نین آنلامینی دیله گتیریردی. 

   

  وی432- " قارماشیق 'ارب' ایمی، آ'نین ب'یله ر ایلیشکیسی ایچینده اولدوغونو سؤیلر " ، ده ییل:  " آ " نین  " ب " یله بلیرلی بیر ایلیشکیده اولدوغو، آرب اولدوغونو سؤیلر. 

   

  3.144-اولقو دوروملاری بَتیملنه بیلیر، آدلاندیریلاماز.(ادلار نؤقطه لره بنزر، تومجه لر ایسه اوکلارا، اونلارین آنلامی واردیر.) 

   

  و2-تومجه نین ایچینده دوشونجه اؤیله دیله گله بیلیر کی،دوشونجه نین نسنه لرینی، تومجه نین اؤیه لری قارشیلار. 

   

  3.201-بو اؤیه لره  " یالین ایملر " ، تومجه یه ده  " تام چؤزوملنمیش "  دییوروم. 

   

  3.202-تومجه ده قوللانیلان یالین ایملره آد دنیر. 

   

  3.203-آد نسنه یی ایملر. نسنه، اونون ایمله میدیر. ( " آ "  ایله  " آ "  عینی ایمدیر.)  

    

  3.21-یالین ایملرین تومجه -ایمی ایچینده کی قارشیلیقلی-بیچیملنمه سی، اولقو دورومونداکی نسنه لرین قارشیلیقلی-بیچیملنمه سینی قارشیلار.  

    

  ای.22-آد، تومجه ایچینده نسنه نین یئرینی توتار.  

    

  3.221-نسنه لری آنجاق آدلاندیرابیلیریم. ایملر اونلارین یئرینی توتار. آنجاق اونلار اوزرینه قونوشابیلیریم، اونلاری قونوشاراق دیشاوورامام. بیر تومجه، بیر شئیین آنجاق ناسیل اولدوغونو سؤیله یئبیلیر، نه اولدوغونو ده ییل.  

    

  ای.23-یالین ایمین اولاناقلیلیغینی ایستئمک، آنلامین بلیرگینلایینی ایستئمکدیر.  

    

  5.24-قارماشیغی سؤز قونوسو ائدن تومجه، اونون اولوشدوروجو اؤیه سینی سؤز قونوسو ائدن تومجه ایله ایچسل ایلیشکی ایچینده دیر.قارماشیق آنجاق بَتیملنمه سی یولویلا وئریله بیلیر؛ بو دا اویقون اولاجاق یا دا اویقون اولمایاجاقدیر. ایچینده قارماشیقدان سؤز ائدیلن تومجه، او وار ده ییلسه، آنلامسیز ده ییل، سالت یانلیش اولاجاقدیر.بیر تومجه -اؤگئسی نین بیر قارماشیغی ایملئدیغی، ایچینده کئچتیغی تومجه لرده کی بلیرسیزلیکتن گؤروله بیلیر. بیلیریز کی، بو تومجه یله هئنوز هرشئی بلیرلنمه میشدیر. (گئنه للیک سیمگله می ده بیر تمل-تاساریم ایچه ریر.) بیر قارماشیغین سیمگله می نین بیر یالین سیمگه ایچینده اؤزه تلنمه سی، بیر تانیم یولویلا دیله گتیریله بیلیر.  

    

  3.25-تومجه نین آنجاق بیر و تک بیر تام چؤزومله مه سی واردیر.  

    

  3،251-تومجه، دیله گتیردیگینی، بلیرگین، آچیق اولاراق بلیرتیله بیله جک بیچیمده دیله گتیریر: تومجه، ائکله ملیدیر.  

    

  3.26-آد، هئچ بیر تانیملا داها اؤته اؤیه لرینه دوغرو چؤزوملنمز : آد، بیر تمل ایمدیر.  

    

  3.261-هر تانیملانان ایم، تانیملانماسیندا قوللانیلان ایملرین اؤته سینی ایملر؛ تانیملار دا یولو گؤستریر.بیری  تمل ایم اولان، بیری  تمل ایملرجه تانیملانمیش اولان ایکی ایم، عینی طرزده ایمله یئمزلر. آدلار تانیملارجا بؤلونمزلر.(تک باشینا باغیمسیز ایمله می اولان ایم یوک.)  

    

  3.262-ایملرده دیله گلمه یئنی، اویقولامالاری گؤستریر. ایملرین یوتتوغونو، اویقولامالاری دیشاوورور.  

    

  3.263-تمل ایملرین ایمله ملری، آچیملامالارلا آچیکلانابیلیر. آچیملامالار، تمل ایملری قاپسایان تومجه لردیر. بونلار، اؤیله ایسه، آنجاق بو ایملرین ایمله ملری اؤنجئدن تانینییورسا آنلاشیلابیلیر.  

    

  3.3-آنجاق تومجه نین آنلامی واردیر؛ آنجاق تومجه نین باغلامیندا بیر آدین ایمله می واردیر.  

    

  3.31-تومجه نین، آنلامینی نیته له یَن پارچاسینا، بیر دیله گتیریش (بیر سیمگه) دییوروم.  

  (تومجه نین کندیسی ده بیر دیله گتیریشدیر.) دیله گتیریش، تومجه نین آنلامی نین اؤزونه ایلیشکین اولاراق،تومجه لرین آرالاریندا اورتاقلاشا صاحیب اولابیلدیکلری هرشئیدیر.  

  دیله گتیریش بیر بیچیم و بیر ایچه ریک بلیرتیر.  

    

  3.311-دیله گتیریش، ایچینده کئچبیله جگی بوتون تومجه لرین بیچیملرینی وارسایار. بیر تومجه صینیفینا اورتاق نیته له ییجی ایشارَتتیر.  

    

  3.312-اؤیله ایسه، نیته لئدیغی تومجه لرین گئنه ل بیچیمی یولویلا اورتایا قونور.وئ بو بیچیم ایچینده ده، دیله گتیریش ثابیت، بوتون گئری قالانلاردا دَییشکن اولاجاقدیر.  

    

  3.313-دیله گتیریش، اؤیله ایسه، دَیَرلری بو دیله گتیریشی قاپسایان تومجه لر اولان بیر دَییشکنجه اورتایا قونور.(سینیر دورومدا، دَییشکن ثابیت حالینا، دیله گتیریش تومجه حالینا گیرئر.)بؤیله بیر دَییشکنه  " تومجه دَییشکنی "  دییوروم.  

    

  3.314-دیله گتیریشین آنجاق تومجه ایچینده ایمله می واردیر. هر دَییشکن، بیر تومجه دَییشکنی اولاراق یوروملانابیلیر.