ايسوئچره پسيخولوقو، مدنيت فلسفه سينه داير بير سيرا اثرلرين مؤليفي کارل گوستاو يونگ’ون (Karl Qustav Yunq -1875-1961) «شرق تفکرو ايله غرب تفکرونون فرقي» مقاله سي اونون «بؤيوک قورتولوشون تيبئت کتابي»نا پسيخولوژي شرحلر» اثري نين بيرينجي حصه سيني تشکيل ائدير. اثر 1939-جو ايلده يازيلميش و ايلک دفعه 1954-جو ايلده چاپ ائديلميشدير.
***
د.ر.ائوانس وئنس(D-r Evans Vens) شرق «پسيخولوگيياسينين» واجب مدعالاريندان عبارت متنين شرحي وظيفه سيني منه حواله ائتدي. ديرناق ايشاره سي بئله بير ايفاده نين ايشله ديلمه سينين شوبهه دوغوردوغونو گؤسترير. قيد ائتمک يئرينه دوشردي کي، شرق آوروپا پسيخولوگيياسينا بنزر بير شئيدن داها چوخ فلسفه و يا مئتافيزيکا ياراتميشدير. اورتا عصرلر آوروپاسي کيمي، شرقه ده معاصر پسيخولوگييانين آناسي تنقيدي فلسفه ياددير. شرقده «ايدراک» آنلاييشي مئتافيزيکايا عايددير، غربده ايسه او آرتيق اورتا عصرلر دؤوروندن مئتافيزيک معناسيني ايتيرميش، «پسيخي فونکسييا- psixi funksiya» معناسيني الده ائتميشدير. «پسيخي-Psixi» نين نه دئمک اولدوغونو بيلمه دن و بونو بيلمه يه ادعا ائتمه دن بيز مئتافيزيک بوتؤولويه مالک اولمايان، فردين ادراکينين مؤوجودلوغو و اونون اونيوئرسال کوررئلياتينين هيپوتئتيک مؤوجودلوغو آراسيندا هر هانسي بير علاقه سي اولمايان «ادراک» فئنومئني ايله کيفايتلنه جه يیک. پسيخولوگييا، بئله ليکله، حاديثه لر دونياسيني مئتافيزيک ايمپليکاسييالارسيز درک ائدن علمدير. سون ايکي عصر عرضينده غرب فلسفه سي نين انکشافي ادراکين اونيوئرسوملا اولکي وحدتينين يوخ اولماسيني و اونون اؤز سرحدلرينده قاپانماسيني باشا چاتديردي. اينسان اؤزو آرتيق ميکروکوسم(mikrokosm) و کوسموسون(kosmosun) اوبرازي، اونون روحو ايسه داها دونيا روحونون قيغيلجيمي دئييل.
بونا اويغون اولاراق پسيخولوگييا ايسته نيلن مئتافيزيک ادعالاري و ملاحظه لري پسيخي فئنومئنلر کيمي شرح ائدير، بونلاردا سون نتيجه ده شعورآلتي مئيللردن يارانان ادراک و اونون استروکتورو حاقيندا معلوماتلار گؤرور. پسيخولوگييا باخيميندان بو ملاحظه لر شکسيز دَيره مالک دئييللر و اؤزلویونده هئچ بير (حتی مئتافيزيک) حقيقتين افاده سي دئييللر. ائله بير اينتئللئکتوال «گئديش» يوخدور کي، اونون کؤمه یي ايله بئله بير مؤوقئعيين نه درجه ده دوزگون اولدوغونو آيدينلاشديرماق مومکون اولسون. همچنین او دا آشکاردير کي، اونيوئرسال ادراکين مؤوجودلوغو حاقيندا مئتافيزيک پوستولاتي قناعتبخش شکيلده اساسلانديرماق غيري مومکوندور. عموميتله، اونو اساسلانديرماق مومکوندورمو؟ اينسانين ادراکي اونيوئرسال ادراکين مؤوجودلوغونو فرض ائده بيلر، لاکن بونونلا او هله سونونجونو گئرچکدن مؤوجود اولان کيمي تصديق ائتمير و بيز بونو يالنيز فرضيه سايماقدا حاقليييق. بو فرض ائتمه نين اؤزو و بيزيم اونو فرضيه کيمي معين ائتمه یيميز عئيني درجه ده ثبوت ائديلمزدير. باشقا سؤزله، عئيني درجه ده احتمال وار کي، بيزيم ادراکيميز دونيا ادراکينين نمايیشيدير. لاکن اينسان اصل حقيقتي بيلمير و بيله ده بيلمز. بونا گؤره ده پسيخولوگييا اونون حدودلاريندان کناردا اولان هر هانسي بير شئيين مؤوجودلوغونو اساسلانديرماغا و يا تصديق ائتمه يه قادر دئييل.
ساغلام دوشونجه بيزي بو محدوديتلري قبول ائتمه يه مجبور ائدير، بو زامان وئريلن قوربانلار ناغيل دونياسي و اورادا ياشايان ادراکين ياراتديقلاري ايله ويدالاشما دا قاچيلمازدير. ابتدایي اينسانين دونياسي بئله ايدي؛ اورادا حتّی جانسيز اشيالار دا جانلي، شفاوئريجي، ماگيک قوه يه مالک ايديلر، بونون سايه سينده اشيالار و انسانلار قارشيليقلي علاقه شرايطينده مؤوجود ايديلر. بير گون اينسان باشا دوشور کي، اشيالارين قدرتي اونون اؤزوندن گليردي، بونلارين معناسي ايسه اونون پرويئکسيياسي ايدي. ادراک نظريه سي بشريتين اوشاقليغيندان سمالاريندا و جهنمينده ادراکين ياراتديغي فيقورلارين مسکن سالديغي مئتافيزيک کايناتدان سونونجو آدديم آتير. بو قاچيلماز ائپيستئمولوژي تنقيديليک اينسانين اينانماق قابيليتينين تانريني درک ائتمه يه امکان وئرديیي ديني باخيشينا قطعي طرفدار اولماغا مانعچيليک تؤرتمير. بورادان دا غربين يئني بلاسي علم و دين آراسيندا ضديت مئيدانا چيخير. علمين تنقيدي فلسفه سي (نئقاتيو مئتافيزيکا، باشقا سؤزله، ماتئرياليزم اولاراق) بئله بير منطقي سهو، احتمال اوزرينده قورولوب کي، ماتئرييا يالنيز غئيري تنقيدي ادراکين هيپوستازيره ائتديیي هيپوتئز، صرف مئتافيزيک آنلاييش دئييل، حس اولونان، درک ائديلن رئالليقدير. اصلينده ايسه «ماتئرييا» سؤزو «روح» و يا حتّی «تانري» سؤزو کيمي بيلينمه يه نين رمزيدير. ديگر طرفدن، ديني اينام اؤزونون تنقيدینده کي دونياگؤروشوندن امتناع ائده بيلمير. انسانين چاغيريشينا باخماياراق، اينانانلار اوشاق کيمي دئييل، اوشاق اولاراق قالماق ايسته ييرلر. بير مشهور معاصر ايلاهياتچي اؤز ترجومه ي حاليندا اعتراف ائدير کي، «اوشاقليغيندان بو گونه قدر» عيسی اونون مهربان دوستودور. عيسی تعليمي آتالاري نين ديني ايله پرينسيپيال ضديت تشکيل ائدن تبليغچي نين پارلاق نمونه سيدير. لاکن ايسانين تقليدي، گؤروندويو کيمي، آرديجيللاردان اؤز يولونون باشلانغيجيندا اونون وئرديیي پسيخي و معنوي قورباني طلب ائتمير - بو قوربان اولماسايدي، او هئچ بير زامان خلاصکار اولمازدي.
اصلينده علم و دين آراسينداکي اختلاف هر ايکي طرفدن آنلاشيلمازليغا اساسلانير.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder